Nguồn gốc tâm linh của nghệ thuật trừu tượng đầu thế kỷ 20 (Phần 2)

Blavatsky là tác giả của hai tác phẩm chính: Isis Unveiled (1877) và Secret Doctrine (1888). Nền tảng của trí tuệ này đều có trước nền văn minh nhân loại và vẫn còn ẩn giấu, do đó mang tính bí truyền. Áp dụng logic tiến hóa của Darwin, mặc dù theo cách đảo ngược, Thông Thiên học đã kết hợp các thần thoại Atlantis và Lemuria với quan niệm tương ứng rằng trong các thời đại trước, tổ tiên của con người hiện đại là những sinh linh siêu phàm gần như thuần khiết về tinh thần. Thông thiên học nổi tiếng với sức hấp dẫn trong chủ nghĩa phổ quát rộng lớn, mang các khái niệm tâm linh của các tôn giáo châu Á như nghiệp báo (karma) và luân hồi (reincarnation) đến với đông đảo công chúng ở phương Tây. Tuy nhiên, ít người biết đến mối liên hệ trực tiếp giữa Thông thiên học và sự trỗi dậy của nghệ thuật trừu tượng.

Thông Thiên học cũng đóng vai trò là phương tiện quan trọng cho sự giải phóng phụ nữ, bằng chứng là sự tham gia của Af Klint, và người kế nhiệm Blavatsky làm lãnh đạo phong trào là Anne Besant. Bà là một nhân vật quan trọng trong phong trào đấu tranh cho quyền bầu cử và kiểm soát sinh sản ở Anh. Cuối cùng, Thông Thiên học đã sản sinh ra ít nhất một trăm phong trào bí truyền khác nhau trong thế kỷ XX, tất cả đều dựa vào và sử dụng khá tùy tiện khái niệm về "các bậc thầy thăng thiên".

The Five, Hilma af Klint's spiritualist group

Ở một cấp độ cụ thể trong chính tác phẩm nghệ thuật, Wassily Kandinsky đã tái hình dung toàn bộ nền tảng cũng như cách con người tương tác với nghệ thuật. Ông nhấn mạnh đến khái niệm về những hiệu ứng tâm lý và các “rung động tinh thần” mà bức tranh có thể phát ra. Điều này tiếp tục được phát triển trong một hệ thống màu sắc phức tạp, nơi mỗi màu và sắc độ gắn với những tác động tâm lý và liên tưởng riêng, chẳng hạn như màu đỏ được ví như ngọn lửa. Tạo ra sự khác biệt rõ ràng với Impressionism (Chủ nghĩa Ấn tượng), Kandinsky cho rằng yếu tố tinh thần trong nghệ thuật không phải là kết quả của cảm hứng thuần túy, mà là một quá trình sáng tạo có ý thức, trong đó nghệ sĩ có thể đóng vai trò như những người dẫn dắt tinh thần. Vì vậy, đối với Kandinsky cũng như Af Klint, nghệ thuật trừu tượng không dựa trên ý niệm về “hư vô” hay một sự khởi đầu lại từ đầu, mà là sự kiến tạo của một cấu trúc tinh thần phong phú, thuộc về một thế giới khác.

Hilma af Klint - Group X, Alterpieces, Nos.1-3 (1915)

Chủ nghĩa Tâm linh như tiền thân của nghệ thuật trừu tượng

Ngay cả trước khi Kandinsky tiếp xúc với Thông Thiên học, hội đầu tiên của Nga được thành lập tại St Petersburg năm 1908, Hilma af Klint ở Thụy Điển đã đắm mình trong một nhóm tâm linh ở Thụy Điển. Được gọi là Nhóm Năm, nhóm này thực hành vẽ tự động thông qua truyền năng lượng tâm linh. Điều đáng chú ý trong những tác phẩm ban đầu này là sự phổ biến của các hình thức hữu cơ và thực vật. Là tiền thân của Thông Thiên học, chủ nghĩa tâm linh, bắt đầu vào nửa đầu thế kỷ 19 ở phía bắc tiểu bang New York, chủ yếu dựa trên việc giao tiếp với linh hồn người chết thông qua các buổi gọi hồn. Phong trào này đã bị các phong trào tâm linh sau này như Thông Thiên học và Khoa học Cơ đốc giáo chỉ trích nặng nề là nguyên thủy, kém phát triển và kém khai sáng. Thật vậy, chủ nghĩa tâm linh đã thu hút một số nghệ sĩ lớn. Bậc thầy người Séc của trường phái Nghệ thuật Mới, Alphonse Mucha, người cũng là một thành viên hội Tam điểm, đã có một số bước tiến tới chủ nghĩa trừu tượng sơ khai vào cuối thế kỷ 19. Tuy nhiên, không giống như Thuyết Thần học, chủ nghĩa tâm linh không thể hiện sự gắn kết cụ thể với các dòng văn bản lịch sử thế giới hay việc hợp thức hóa tâm linh về mặt văn hóa thông qua các truyền thống trí tuệ cụ thể.

Le Pater by Alphonse Mucha, 1899

Nguồn: thecollector

Biên dịch: Thu Thảo

Phần 3: https://vanvi.com.vn/nguon-goc-tam-linh-cua-nghe-thuat-truu-tuong-dau-the-ky-20-phan-3