Bước vào thế giới rực rỡ của Pierre-Auguste Renoir

“I like a painting which makes me want to stroll in it, if it is a landscape, or to stroke a breast or back, if it is a figure.”

[Tôi thích một bức bức tranh biết gợi lên khao khát: muốn bước dạo vào trong nếu đó là cảnh trí, và muốn vuốt ve một tấm lưng hay bầu ngực nếu đó là dáng hình con người.]

Pierre-Auguste Renoir 

Là một trong những họa sĩ tiêu biểu của trường phái Ấn tượng, Pierre-Auguste Renoir (1841-1919) được biết đến đặc biệt qua cách ông khắc họa hình thể con người, nhất là cơ thể nữ giới, cùng nỗ lực tìm kiếm vẻ đẹp bên cạnh việc nắm bắt những khoảnh khắc tức thời của đời sống.

Les Canotiers à Chatou (1879) © Pierre-Auguste Renoir

Renoir sinh ngày 25 tháng 2 năm 1841 tại Limoges, miền Trung nước Pháp, trong một gia đình có truyền thống thủ công. Cha ông là thợ may, còn mẹ làm nghề may vá. Là người con thứ sáu trong gia đình có bảy người con, dù chỉ có năm người sống qua thời thơ ấu, Renoir sớm bộc lộ năng khiếu hội họa và ca hát. 

Les Canotiers à Chatou (1879) © Pierre-Auguste Renoir

Năm 1845, gia đình chuyển đến Paris. Khi Renoir 13 tuổi, cha mẹ gửi ông học việc tại một xưởng sứ, nơi ông được giao công việc trang trí đĩa. Sau khi xưởng sứ bắt đầu cơ giới hóa, Renoir chuyển sang vẽ quạt, rồi trang trí các tấm vải dùng trong nhà thờ. Trong thời gian rảnh, ông thường đến bảo tàng Louvre để nghiên cứu các tác phẩm của những bậc thầy hội họa cổ điển.

Năm 1862, Renoir theo học các lớp buổi tối về vẽ và giải phẫu tại École des Beaux-Arts, đồng thời vào xưởng của họa sĩ Charles Gleyre để học hội họa hàn lâm. Tại đây, ông gặp Claude Monet, Alfred Sisley và Frédéric Bazille; thông qua Bazille, Renoir cũng làm quen với Paul Cézanne và Camille Pissarro. Những nghệ sĩ này về sau đã trở thành những “hạt nhân” không thể thiếu của trường phái Ấn tượng.

Cùng chia sẻ mong muốn thoát khỏi những khuôn mẫu hội họa truyền thống và hướng nghệ thuật đến gần hơn với đời sống thực, Renoir, Monet, Sisley và Bazille dành mùa xuân năm 1864 tại khu rừng Fontainebleau để cùng vẽ ngoài trời. 

Rừng Fontainebleau, Paris, Pháp. Ảnh: Fontainebleau Tourisme, Ryo

Đến đầu những năm 1870, kỹ thuật đặc trưng của hội họa Ấn tượng – việc sử dụng những nét cọ nhỏ với màu sắc phong phú, đã dần được định hình. Trong các tác phẩm của Renoir thời kỳ này, những gam màu sáng và giàu sức sống được sử dụng để diễn tả ánh sáng trên làn da hay những vệt nắng xuyên qua tán lá. Ông thường tránh dùng màu đen, kể cả khi thể hiện những vùng bóng tối. Nhà sử học nghệ thuật Phoebe Pool từng nhận xét rằng Renoir và Monet đã nhận ra bóng đổ không thực sự mang màu nâu hay đen, mà chịu ảnh hưởng từ màu sắc của môi trường xung quanh.

Năm 1870, Renoir tham gia Chiến tranh Pháp–Phổ, nhưng được phân công huấn luyện ngựa ở phía sau tiền tuyến. Khi trở lại Paris vào năm 1871, ông gặp nhà buôn tranh Paul Durand-Ruel. Với sự hỗ trợ của Durand-Ruel trong việc đưa tranh của ông đến với người mua, Renoir dần có được nền tảng tài chính ổn định hơn và có điều kiện chuyển sang một xưởng vẽ rộng rãi. Trong khi công chúng và giới Salon vẫn xem phong cách Ấn tượng là quá mới mẻ và cấp tiến, Renoir có lợi thế nhờ sở trường vẽ chân dung, từ đó nhận được nhiều đơn đặt hàng. Một trong những tác phẩm đáng chú ý là Madame Charpentier and Her Children (1878).

Madame Georges Charpentier et ses enfants (1878) © Pierre-Auguste Renoir

Femme avec parasol dans un jardin (1879) © Pierre-Auguste Renoir

Trong hai năm 1881 và 1882, Renoir lần lượt đến Algeria, Tây Ban Nha và Italy. Tại đây, ông gặp nhà soạn nhạc opera Richard Wagner và hoàn thành chân dung của ông chỉ trong khoảng 35 phút. Cũng vào thời điểm này, sự gắn kết giữa các họa sĩ Ấn tượng bắt đầu lỏng dần khi mỗi người tìm kiếm những hướng đi và kỹ thuật riêng. Renoir cảm thấy mình đã đi đến giới hạn của Impressionism. Ông cho rằng những nét cọ nhỏ, vốn là một đặc trưng của phong cách này, đôi khi hạn chế khả năng diễn tả độ mịn của làn da hay những đường cong của cơ thể.

Le Déjeuner des canotiers (1880-81) © Pierre-Auguste Renoir

Sau khi được chiêm ngưỡng các tác phẩm mang tinh thần cổ điển của Raphael tại Italy, Renoir bắt đầu hướng đến một phong cách lớn hơn, giản lược hơn. Ông dần rời khỏi những cảnh đời thường và những khoảnh khắc thoáng qua để tìm kiếm một vẻ đẹp có tính bền vững và vượt thời gian. Vào giữa những năm 1880, ông thực hiện một loạt nghiên cứu về các nhân vật tắm, làm tiền đề cho Les Grandes Baigneuses (1885–1887). Hình thể nữ khỏa thân sau đó tiếp tục trở thành một đề tài quan trọng trong sáng tác của ông cho đến cuối sự nghiệp.

Năm 1885, Renoir trở thành cha, nhưng phải đến năm 1890 ông mới kết hôn với Aline Charigot, một thợ may từng làm mẫu cho ông cả trước và sau khi hai người kết hôn. Họ có ba người con: Pierre sau này trở thành diễn viên, Jean là đạo diễn điện ảnh, còn Claude theo nghề quay phim. Giai đoạn này cũng đánh dấu một bước chuyển trong cả đời sống riêng lẫn nghệ thuật của Renoir. Những chuyến đi thường xuyên đến miền Nam nước Pháp đem lại cho tranh của ông một sắc thái ấm áp và tự nhiên hơn. Thay vì hoàn toàn quay lưng với Impressionism, Renoir tiếp tục phát triển ngôn ngữ màu sắc rực rỡ và giàu tính gợi cảm, nhưng theo một cách mới. Năm 1892, Durand-Ruel tổ chức một cuộc triển lãm hồi cố quy mô lớn dành cho Renoir. Triển lãm thành công vang dội, giúp ông có được sự ổn định về tài chính trong những năm sau đó.

Landscape at Wargemont (1879) © Pierre-Auguste Renoir

Từ năm 1894, Renoir bắt đầu mắc bệnh thấp khớp, tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn sau một tai nạn xe đạp vào năm 1897. Ông ngày càng dành nhiều thời gian ở miền Nam nước Pháp, nơi có khí hậu ấm áp hơn, và đến năm 1907 thì chuyển hẳn tới Cagnes, gần Nice. Dù khả năng vận động suy giảm, Renoir vẫn tiếp tục vẽ. Khi không còn đủ sức cầm chắc cọ, ông buộc cọ vào tay để có thể tiếp tục làm việc. Không dừng lại ở hội họa, năm 1913, ông còn bắt đầu thử sức với những tác phẩm điêu khắc quy mô lớn, với sự hỗ trợ của Richard Guino.

Aline qua đời năm 1915. Bốn năm sau, ngày 3 tháng 12 năm 1919, Renoir cũng qua đời. Ông để lại một sự nghiệp kéo dài qua nhiều giai đoạn, từ những thử nghiệm đầu tiên với Impressionism đến những tìm kiếm mới về hình thể, vẻ đẹp và tính bền vững của nghệ thuật. Điều đáng chú ý ở Renoir nằm chính trong sự vận động ấy: ông không ngừng thay đổi cách nhìn và cách vẽ, nhưng vẫn trở lại với một mối quan tâm xuyên suốt: làm thế nào để giữ lại vẻ đẹp của con người và đời sống trên mặt tranh.

***

Xem và sưu tầm tác phẩm của các hoạ sĩ đương đại tại Vanvi Gallery tại đây.

Biên dịch: Gia Phương

Nguồn: Pierre-Auguste Renoir | Biography | Halcyon Gallery 

Đọc thêm:

Những bức vẽ bị lãng quên của Renoir trở lại ánh sáng sau 100 năm 

9 Bức Tranh Của Claude Monet Bạn Nên Biết (Phần 1) 

Vì sao Paul Cézanne được ca ngợi là vị họa sĩ “vĩ đại nhất” (Phần 1) 

Camille Pissarro và cái nhìn trung thực của người mở đường cho Ấn tượng