10 điều cần biết về nhà thơ – họa sĩ Chu Teh Chun (Phần 1)

Cẩm nang giới thiệu về họa sĩ người Trung Quốc, đồng nghiệp và bạn thân Wu Guanzhong và Zao Wou-Ki, người được ca ngợi rộng rãi nhờ những bức tranh trữ tình đã định hình lại trường phái trừu tượng phương Tây.

1. Hình thức trừu tượng phương Đông độc đáo của Chu Teh-Chun

Họa sĩ Wu Guanzhong, người từng học cùng Chu Teh-Chun (1920–2014), đã mô tả nghệ thuật của ông bằng một nhận xét nổi tiếng: “Nhìn từ xa thì giống hội họa phương Tây, nhưng khi quan sát kỹ, lại là hội họa Trung Hoa.”

Những mảng màu mạnh mẽ và đường nét hình học trong tranh của Chu gợi liên tưởng đến Biểu hiện trừu tượng phương Tây. Tuy nhiên, cấu trúc không gian hoành tráng như những ngọn núi và dòng sông hùng vĩ lại gợi lên phong cách của triều đại Bắc Tống của Trung Quốc.

Theo Chu Teh-Chun, quá trình sáng tác là sự chắt lọc tinh thần :“Nghệ sĩ hấp thụ những gì mình thấy trong tự nhiên và tinh chỉnh nó trong tâm trí. Chính sức mạnh của trí tưởng tượng, cảm xúc và bản chất nội tâm của người nghệ sĩ sẽ được bộc lộc trên toan vẽ.” Ở điểm giao thoa này, tư tưởng hội họa Trung Hoa và hội họa trừu tượng hiện đại gặp nhau một cách hài hòa – tạo nên một ngôn ngữ thị giác vừa mang tính quốc tế, vừa thấm đẫm tinh thần phương Đông.

Chu Teh-Chun (Zhu Dequn, 1920-2014) 

2. Tranh của Chu Teh-Chun gọi nhắc phong cảnh hùng vĩ thời thơ ấu

Chu Teh-Chun lớn lên tại huyện Tiêu, tỉnh An Huy, miền Đông Trung Quốc – một vùng đất trải dài hàng trăm dặm về phía Bắc sông Dương Tử và là nơi tọa lạc của núi Hoàng Sơn nổi tiếng. Những rừng thông bám chặt vào vách đá dựng đứng, những đỉnh núi mờ trong sương mây của Hoàng Sơn từ lâu đã trở thành nguồn cảm hứng cho hội họa và thi ca cổ điển Trung Hoa. Ông nội của ông là một nhà sưu tập nghệ thuật và thơ ca, và chính nhờ bộ sưu tập nghệ thuật đồ sộ của gia đình, Chu Teh-Chun đã sớm tự học lịch sử thư pháp và tranh thủy mặc.

3. Chu Teh-Chun đã dung hòa nghệ thuật truyền thống Trung Quốc với chủ nghĩa hiện tại phương Tây

Nhận ra năng khiếu hội họa của con trai, cha của Chu đã thuyết phục ông từ bỏ con đường trở thành vận động viên thể dục dụng cụ, để theo học tại Học viện Mỹ thuật Quốc gia Hàng Châu. Thời điểm đó, hiệu trưởng của trường là Lin Fengmian (1900-1991) là một nghệ sĩ có tầm nhìn xa với mỹ học Pan-Asian mở rộng, luôn nỗ lực dung hòa nghệ thuật truyền thống Trung Hoa với Chủ nghĩa Hiện đại phương Tây.

Chính tại Hàng Châu, Chu Teh-Chun đã gặp gỡ và kết giao với những nghệ sĩ cùng chí hướng như Wu Guanzhong và Zao Wou-Ki. Cùng nhau, họ trở thành thế hệ tiên phong trong việc hiện thực hóa khát vọng của Lin Fengmian: xây dựng một chủ nghĩa hiện đại mang bản sắc Trung Hoa.

Chu Teh-Chun được chụp tại Paris vào năm 2010, một thập kỷ sau khi nghệ sĩ nhận được Huân chương Bắc đẩu bội tinh.

4. Nền tảng thư pháp đã định hình bước chuyển của Chu Teh-Chun sang nghệ thuật trừu tượng

Từ khi còn là thiếu niên, Chu Teh-Chun đã theo học bậc thầy thủy mặc hiện đại Pan Tianshou (1897-1971) nơi ông rèn luyện kỹ thuật thảo thư – một hình thức thư pháp đòi hỏi các ký tự phải được viết bằng một nét liền mạch, không ngắt quãng. Về sau, ông đã so sánh chính tinh thần đó với Biểu hiện Trừu tượng của phương Tây.

5. Áp phích và tranh tường của Chu Teh-Chun phản đối cuộc xâm lược của Nhật Bản

Năm 1937, khi chiến tranh Trung-Nhật bùng nổ, Học viện buộc phải di dời đến Nam Kinh. Trong giai đoạn đầy biến động này, họa sĩ tích cực tham gia phong trào kháng chiến của đất nước, trực tiếp thiết kế áp phích tuyên truyền và tranh tường nhằm phản đối cuộc xâm lược của Nhật Bản. Năm 1945, Chu được bổ nhiệm làm Giáo sư Kiến trúc tại Đại học Trung ương Quốc gia ở Nam Kinh trước khi ông từ chức ba năm sau đó. Năm 1949, ông chuyển sang giảng dạy kiến trúc tại Đại học Sư phạm Quốc gia Trung Hoa ở Đài Bắc, Đài Loan. Những trải nghiệm lịch sử và học thuật trong giai đoạn này đã góp phần hình thành nên chiều sâu tư tưởng và tinh thần nhân văn trong thực hành nghệ thuật trừu tượng của ông sau này.

Nguồn: Christies

Biên dịch & Biên soạn: Thu Thảo

Xem tiếp bài viết phần 2 tại đây