10 điều cần biết về nhà thơ – họa sĩ Chu Teh Chun (Phần 2)

6. Sau khi chuyển đến Paris, Chu Teh-Chun vẽ nên bức tranh “Mona Lisa của phương Đông”

Từ khi nghe thầy Lin Fengmian kể về những năm tháng học tập tại Paris, Chu Teh-Chun đã muốn được học tập tại thủ đô nghệ thuật của Pháp. Năm 1955, sau nhiều năm thành công với hội họa tượng hình ở Đài Bắc, ông cuối cùng cũng thực hiện được ước mơ này.

Chỉ trong thời gian ngắn, họa sĩ đã nhanh chóng khẳng định tên tuổi trên trường nghệ thuật quốc tế. Năm 1956, ông được trao Huy chương Bạc tại Triển lãm Mùa Xuân với bức chân dung vợ mình, Chu Ching-Chao. Tác phẩm này nhanh chóng được giới phê bình ưu ái gọi là “Mona Lisa của phương Đông.”

7. Ông nhận thấy mối liên hệ giữa chủ nghĩa Biểu hiện Trừu tượng và thư pháp

Sau khi tham dự triển lãm hồi cố năm 1956 của họa sĩ trừu tượng Nicolas de Staël tại Bảo tàng Quốc gia Nghệ thuật Hiện đại ở Paris, Chu The-Chun đã đưa ra một quyết định mang tính bước ngoặt: từ bỏ hội họa tượng hình và bắt đầu lại hoàn toàn với trừu tượng. Những tác phẩm trừu tượng giai đoạn đầu như Untitled (1963), cho thấy nỗ lực của ông trong việc phản ánh thế giới tự nhiên thông qua ngôn ngữ phi hình tượng. Với họa sĩ, chủ nghĩa Biểu hiện Trừu tượng tượng trưng cho tự do sáng tạo, đồng thời vang dội tinh thần của thư pháp Trung Hoa, vốn phải thực hành nhanh chóng và tức thì. Như chính ông từng nói: “Giấy không cho phép sai lầm.”

Chu Teh-Chun - Untitled (1963)

8. Sức mạnh nguyên tố của thiên nhiên đã truyền cảm hứng cho những kiệt tác của Chu Teh-Chun

Vào thập niêm 1980, sau khi chứng kiến một cơn bão tuyết dữ dội ua cửa sổ tàu hỏa khi băng qua dãy Alps của Thụy Sĩ, Chu Teh-Chun đã sáng tác một loạt tác phẩm trừu tượng giàu cảm xúc. Những bức tranh này - tiêu biểu như Evocation Hivernale A (1988) - phản ánh sức mạnh vừa choáng ngợp vừa đáng sợ của thiên nhiên, nơi cái đẹp và sự hủy diệt cùng tồn tại. Chính vào giai đoạn này, nhà thơ và nhà phê bình nghệ thuật Jean-Clarence Lambert đã ví ông như “một trong những kẻ mộng mơ vũ trụ vĩ đại của Hy Lạp cổ đại.”

Chu Teh-Chun - Evocation Hivernale A (1988)

9. Thơ ca luôn là tình yêu đầu tiên của Chu The-Chun

“Tôi yêu thơ ca Trung Quốc,” Chu The-Chun từng nói. “Nó hòa quyện một cách tự nhiên vào tranh của tôi. Không phải ngẫu nhiên khi các nhà phê bình phương Tây nhìn nhận tác phẩm của tôi như những bức tranh trừu tượng mang cảm hứng thi ca.”

Sự giao thoa giữa tranh phong cảnh và thơ ca Trung Quốc bắt đầu từ Ngụy – Tấn (thế kỷ III). Truyền thống này được đào sâu và định hình mạnh mẽ dưới thời nhà Đường (618-907) với thơ và tranh thủy mặc mang tính đột phá của Vương Duy, rồi đạt đến đỉnh cao dưới thời nhà Tống (960-1279), khi Tô Thức và Mi Phí chủ trương sự hợp nhất giữa thơ và họa. Từ đó, tinh thần này trờ thành một phần cốt lõi trong di sản trí thức của Trung Quốc.

Chu The-Chun tin rằng thơ ca và hội họa tuân theo “cùng một quy luật và nhịp điệu”. Suốt cuộc đời mình, ông vẫn tiếp tục thực hành thư pháp đồng thời minh họa cho các tác phẩm của nhiều nhà thơ Trung Hoa nổi tiếng, đặc biệt là những người viết về nỗi đau của cuộc sống lưu đày.

Chu Teh-Chun (Zhu Dequn, 1920-2014) 

10. Chu The-Chun và năm loại mực

Chu The-Chun đã vận dụng học thuyết phương Đông về năm loại mực vào hội họa sơn dầu, tạo nên những chuyển biến mang tính đột phá. Năm yếu tố gồm độ dày, độ mỏng, độ khô, độ ướt và màu đen khi được chuyển dịch sang chất liệu dầu đã mở ra một ngôn ngữ thị giác mới, làm tái cấu trúc trừu tượng phương Tây bằng chiều sâu và nhịp độ Á Đông. Trong các tác phẩm phương Tây như Untitled (1963), những bề mặt màu sắc dày dặn, giàu lớp lang tạo nên cảm giác không gian và năng lượng mãnh liệt. Như họa sĩ Wu Guanzhong từng nhận xét: “Những nét đậm của ông như cơn mưa xối xả, còn những nét mảnh thì như lời thì thầm.”

Các cuộc triển lãm lớn hồi tưởng về tác phẩm của Chu đã được tổ chức tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ở Đài Bắc và Bảo tàng Nghệ thuật Đài Loan ở Đài Trung vào năm 1987. Năm 1997, ông được Viện Hàn lâm Mỹ thuật Pháp vinh danh và được bầu làm viện sĩ. Năm 2001, nghệ sĩ tiếp tục nhận hai huân chương danh giá của Pháp: Chevalier de l’Ordre des Palmes Académiques và Chevalier de la Légion d’Honneur.

Chu Teh-Chun qua đời tại Paris vào tháng 3 năm 2014, hưởng thọ 93 tuổi. Sự ra đi của ông diễn ra không lâu sau khi hai người bạn thân và cũng là những nghệ sĩ lớn của ông - Wu Guanzhong (2010) và Zao Wou-Ki (2013)

Nguồn: Christies

Dịch & Biên soạn: Thu Thảo

Xem lại bài viết phần 1 tại đây