Mọi thứ bạn cần biết về Pop Art ( Phần 2 )

Andy Warhol (1928-1987), Do It Yourself (Violin), 1962.

Thập niên 1960 tại Mỹ đã định hình rõ nét cho phong trào

Dù các nghệ sĩ Anh là những người đầu tiên khai thác hình ảnh văn hoá đại chúng Mỹ từ xa, Pop Art lại đạt đỉnh cao ảnh hưởng tại Hoa Kỳ. Từ đầu những năm 1960, các nghệ sĩ ở New York và Los Angeles chuyển trọng tâm sang ngôn ngữ thị giác của đời sống thường nhật, đưa hình ảnh từ giải trí và văn hoá tiêu dùng vào không gian trưng bày. Điều này xoá mờ ranh giới giữa nghệ thuật hàn lâm và văn hoá đại chúng, đồng thời đánh dấu sự rời bỏ rõ rệt khỏi khuynh hướng trừu tượng biểu hiện từng thống trị hội hoạ Mỹ trước đó. Tại New York, những nghệ sĩ như Andy Warhol và Roy Lichtenstein đã định hình ngôn ngữ thị giác của phong trào. Trong khi đó, ở California, các nghệ sĩ như Ed Ruscha và Wayne Thiebaud phát triển những biến thể riêng của bờ Tây. Từ một thử nghiệm với hình ảnh đương đại, Pop Art nhanh chóng trở thành xu hướng nghệ thuật chủ đạo của thập niên.

Thiết kế thương mại định hình ngôn ngữ thị giác

Phong cách đặc trưng của Pop chịu ảnh hưởng lớn từ nền tảng nghề nghiệp của nhiều nghệ sĩ chủ chốt. Trước khi trở thành gương mặt tiêu biểu, Warhol từng là hoạ sĩ minh hoạ thương mại tại New York. James Rosenquist khởi đầu với nghề vẽ bảng quảng cáo, còn Ruscha làm việc trong lĩnh vực quảng cáo, vẽ biển hiệu và dàn chữ — những trải nghiệm sau này ảnh hưởng trực tiếp đến tranh chữ của ông. Tác phẩm của họ hấp thụ ngôn ngữ in ấn thương mại: màu sắc rực, viền nét đậm, bố cục rõ ràng, gợi sự chính xác của hình ảnh sản xuất hàng loạt. Một số nghệ sĩ khác đạt tới phong cách này qua việc “chiếm dụng” hình ảnh. Trong tác phẩm Look Mickey (1961), Lichtenstein mô phỏng chấm Ben-Day và cấu trúc đồ hoạ của truyện tranh, chuyển kỹ thuật in công nghiệp lên toan vẽ. Kỹ thuật này đạt độ hoàn thiện rõ nét trong các tác phẩm sau như Nurse (1964), từng lập kỷ lục đấu giá cho chính ông.

Kệ siêu thị trở thành nguồn đề tài

Sự dày đặc hình ảnh trên kệ siêu thị và hàng hoá sản xuất hàng loạt trở thành đề tài bất ngờ của phong trào, khi nghệ sĩ rời bỏ phong cảnh và chân dung truyền thống để hướng tới văn hoá tiêu dùng. Họ tiếp nối những thử nghiệm trước đó của nghệ thuật hiện đại — từ “vật thể sẵn có” của Marcel Duchamp đến các tác phẩm dùng vật tìm thấy của Jasper Johns và Robert Rauschenberg. Các sản phẩm quen thuộc nhanh chóng xuất hiện trực tiếp trong Pop Art. Warhol biến những mặt hàng phổ biến như lon súp Campbell hay chai Coca-Cola thành biểu tượng đời sống hiện đại. Trong khi đó, Claes Oldenburg tạo sự đối thoại trực tiếp giữa nghệ thuật và hàng hoá qua sắp đặt The Store (1961), khi trưng bày và bán các vật phẩm như bánh ngọt, váy áo bằng thạch cao sơn màu trong một cửa hàng ở Lower East Side — mở đường cho các tác phẩm điêu khắc khổng lồ về đồ vật đời thường sau này. Tom Wesselmann cũng làm mới tranh tĩnh vật bằng cách sắp xếp sống động thuốc lá, bánh mì lát, chai nước ngọt và các biểu tượng tiêu dùng hậu chiến, thậm chí đưa cả vật thật vào trong tác phẩm.

Nguồn : Christie
Biên soạn và dịch : Bảo Long