-
-
-
Tổng tiền thanh toán:
-
Tin tức
Góc nhìn nghệ thuật: Khi tinh thần tâm linh thấm vào nghệ thuật trừu tượng (Phần 4)
Tác động của triển lãm phần lớn phụ thuộc vào thời điểm tổ chức. Đây là triển lãm bảo tàng đầu tiên cho thấy không chỉ sự bất mãn của giới nghệ thuật với mọi hình thức tư duy thể chế đã lan rộng như thế nào trong quá khứ, mà còn cho thấy sự lan rộng đó hiện nay ra sao. Sự quan tâm hiện tại của giới nghệ thuật đối với những khía cạnh trực quan, toàn diện hơn của tư duy phương Đông là một phản ánh của điều đó. Đầu năm nay, P.S. 1 ở Queens và Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Mới ở SoHo đã tổ chức các triển lãm hé lộ những góc khuất huyền bí và ma thuật trong nghệ thuật đương đại. Mặc dù "Nghệ thuật và Giả kim thuật", triển lãm trung tâm tại Biennale Venice năm 1986, là một mớ hỗn độn mang tính tự phục vụ, nó còn đi xa hơn trong việc gợi ý mức độ mà các nghệ sĩ thế kỷ 20 bị thu hút bởi những mối quan tâm bí truyền. Sự quan tâm hiện tại của giới nghệ thuật đối với những khía cạnh trực quan, toàn diện hơn của tư duy phương Đông là một phản ánh của điều đó. Đầu năm nay, P.S. 1 ở Queens và Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Mới ở SoHo đã tổ chức các triển lãm hé lộ những góc khuất huyền bí và ma thuật trong nghệ thuật đương đại. Mặc dù "Nghệ thuật và Giả kim thuật", triển lãm trung tâm tại Biennale Venice năm 1986, là một mớ hỗn độn mang tính tự phục vụ, nó còn đi xa hơn trong việc gợi ý mức độ mà các nghệ sĩ thế kỷ 20 bị thu hút bởi những mối quan tâm bí truyền.
Jackson Pollock - Untitled (1948-1949)
Tầm quan trọng của triển lãm cũng phần lớn nhờ vào cuốn catalogue. Một ấn phẩm rất đồ sộ, hơn 400 trang, và chứa các bài luận của 19 học giả. Nhìn chung, các bài viết thể hiện mức độ trí tuệ và nhiệt huyết cao, đồng thời tạo ra một diễn đàn học thuật rộng hơn cho những nhà sử học nghệ thuật như Sixten Ringbom, một học giả chuyên về nghệ thuật trung cổ đang giảng dạy tại Phần Lan. Nhưng cuốn catalogue cũng bộc lộ những điểm yếu của triển lãm. Nếu nó muốn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc các nghệ sĩ trừu tượng như Kandinsky và Mondrian tìm cách tạo ra một ngôn ngữ phổ quát, thì bản thân triển lãm lẽ ra phải sáng tạo hơn trong cách trình bày. Cách sắp đặt khô khan và máy móc. Đối với bất kỳ ai chưa quen thuộc với chủ đề này, tác động của chủ nghĩa tâm linh, và sự đấu tranh của nghệ sĩ trừu tượng với nội dung, có thể sẽ khó tiếp cận.
Từ cuốn catalogue cũng có thể thấy rõ Mondrian, Kandinsky và Malevich tin rằng nghệ thuật phải tạo ra một trải nghiệm. Họ muốn phá vỡ khoảng cách giữa bản thân và thế giới, và họ muốn những bức tranh của mình cũng làm được điều tương tự cho người xem. Vì vậy, họ sáng tác những tác phẩm mang tính chiêm nghiệm, nơi người xem trước hết cần buông bỏ bản thân và hòa mình vào không gian của bức tranh. Tuy nhiên, điều này rất khó đạt được khi các phòng trưng bày quá chật hẹp, không có không gian để người xem ngồi lại và suy ngẫm, và đặc biệt là khi ở nửa sau của triển lãm, tác phẩm của quá nhiều nghệ sĩ khác nhau được treo sát cạnh nhau theo kiểu trưng bày salon.
Triển lãm cũng gợi mở cả những khả năng lẫn những nguy cơ về mặt chính trị và nghệ thuật đối với các nghệ sĩ chịu ảnh hưởng từ tư tưởng thần bí và huyền học. Ngay ở phần mở đầu của catalogue, Maurice Tuchman chỉ ra rằng “học thuyết về sự thượng đẳng của chủng tộc Aryan của Đức Quốc xã” từng chịu ảnh hưởng từ nhiều biến thể khác nhau của Thần trí học (Theosophy). Một trong những nguy cơ nghệ thuật nằm ở việc sao chép trực tiếp các biểu tượng tâm linh, hình ảnh thiêng liêng hay các hình học linh thiêng, rồi cố gắng “soi sáng” hay minh họa chúng trong tác phẩm. Cách tiếp cận này dễ dẫn đến những kết quả hời hợt và thiếu sức sống. Điều làm nên sự khác biệt của Kandinsky, Mondrian, Malevich và sau này là các nghệ sĩ Trừu tượng Biểu hiện (Abstract Expressionism) chính là vai trò quyết định của quá trình sáng tạo. Trong những tác phẩm xuất sắc nhất của họ, nghệ thuật không chỉ là sự biểu đạt ý tưởng, mà còn là một hành trình khám phá, nơi hành trình nghệ thuật và hành trình tâm linh hòa làm một.
Phần thứ hai của triển lãm, Jackson Pollock là nghệ sĩ nổi bật. Ông quan tâm sâu sắc đến chủ nghĩa thần bí cũng như các tư tưởng của Carl Jung. Trong quá trình sáng tác, Pollock nhận ra rằng việc đạt tới cấp độ tâm lý và huyền thoại mà ông theo đuổi không thể thực hiện nếu thiếu nghi lễ và sự hi sinh. Vì vậy, chính những bức tranh trừu tượng của ông đã trở thành một nghi lễ sáng tạo mang tính hiến tế. Pollock là một trong số ít nghệ sĩ sau những người tiên phong của trường phái trừu tượng hiểu rằng việc bước vào một cõi vũ trụ rộng lớn hơn đòi hỏi một cái giá nhất định. Các bức tranh của ông vẫn giữ được giá trị to lớn bởi vì chúng đồng thời là ghi chép về hành trình, điểm đến và cái giá ông phải trả để đến được đó. Sau khi kết thúc tại Bảo tàng Nghệ thuật Quận Los Angeles vào ngày 8 tháng 3, triển lãm sẽ được trưng bày tại Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Chicago từ ngày 17 tháng 4 đến ngày 19 tháng 7, và sau đó tại Bảo tàng Gemeentemuseum ở The Hague từ ngày 1 tháng 9 đến ngày 22 tháng 11. Triển lãm được tài trợ một phần bởi Quỹ Quốc gia về Nghệ thuật và Quỹ Atlantic Richfield.
Jackson Pollock - Stenographic Figure (1942)
Nguồn: nytimes
Biên dịch: Thu Thảo
