Phát hiện sắc xanh bí ẩn trong tác phẩm của Jackson Pollock

Một bí mật trong xưởng họa vừa chính thức được giải mã!

( Jackson Pollock, Number 1A, 1948 )

Jackson Pollock (1912–1956), nhân vật tầm cỡ của trường phái nghệ thuật trừu tượng biểu hiện và là bậc thầy của kỹ thuật vảy sơn (dripping), vốn luôn giữ kín những bí quyết chọn màu của mình. Tuy nhiên, một phân tích hóa học mới đây đã lần đầu tiên nhận diện được sắc xanh rực rỡ mà họa sĩ đã sử dụng trên bức tranh nghệ thuật trừu tượng mang tên Number 1A, 1948. Khám phá này không chỉ hỗ trợ đắc lực cho việc phục chế tác phẩm một cách chính xác mà còn giúp giới chuyên môn hiểu sâu hơn về quy trình sáng tạo đầy tân tiến của một biểu tượng nghệ thuật hiện đại với những phương pháp mang tính cách mạng. Mọi chuyện bắt đầu khi Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại New York (MoMA) triển khai chiến dịch phục chế các tác phẩm hội họa.

Đội ngũ phụ trách bức Number 1A, 1948 đã đối mặt với một thách thức lớn: một sắc xanh cường độ mạnh chưa thể định danh. Vì việc hiểu rõ các sắc tố được sử dụng là yếu tố sống còn trong phục chế nhằm tránh làm tổn hại tác phẩm và đạt được kết quả thẩm mỹ tối ưu, bảo tàng đã liên hệ với Giáo sư Edward Solomon – nhà hóa học người Mỹ dẫn đầu đội ngũ tại Đại học Stanford – để tiến hành các phân tích chuyên sâu.Một loại sắc tố chỉ mới ra đời khoảng mười năm trước khi tác phẩm hoàn thiện.

Nhà khoa học này hiện đã công bố kết quả trong một nghiên cứu trên tạp chí khoa học PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences) của Mỹ. Sau khi phân tích sắc tố bằng tia laser và ứng dụng hàng loạt công nghệ tiên tiến (quang phổ Raman để nghiên cứu các liên kết hóa học và cấu trúc phân tử; lưỡng sắc tròn từ tính để tìm hiểu liên kết điện tử; và lý thuyết phiếm hàm mật độ để dự đoán các đặc tính lý hóa), màu sắc bí ẩn đã được xác định: đó là màu xanh mangan. Đây là một sắc thái xanh sáng, tươi tắn và bền bỉ, hơi ngả sang màu ngọc lam, được tạo ra bằng cách nung nóng hỗn hợp Bari Sunfat  và Bari Manganat . Mặc dù Jackson Pollock không phải là người duy nhất sử dụng sắc xanh này – vốn cũng xuất hiện trong các tác phẩm của họa sĩ Xô Viết Sergueï Guerassimov hay Violeta Parra, một biểu tượng văn hóa Chile – nhưng loại sắc tố mới được đưa vào sử dụng từ những năm 1930 này vẫn chưa được phân phối rộng rãi vào thập niên 1940. Sau đó, đến những năm 1990, nó đã bị loại bỏ và thay thế bằng các chất liệu khác do độc tính cao đối với môi trường và sức khỏe con người.

Chủ yếu được sử dụng bởi các họa sĩ chuyên nghiệp, đây vẫn là một loại sắc tố dành cho những người am hiểu và rất hiếm trên thị trường.  Tại sao Pollock, người cũng sử dụng các loại sắc tố xanh khác như xanh ultramarine, xanh phthalocyanine, xanh cerulean, xanh coban hay xanh Phổ, lại cất công tìm kiếm sắc xanh hiếm gặp này cho tác phẩm của mình?

Theo nghiên cứu được đồng thực hiện bởi Abed Haddad – trợ lý nghiên cứu bảo tồn tại MoMA – chính nhờ các tương tác trao đổi điện tử khi bị kích thích bởi ánh sáng đã khiến màu sắc này trở nên đặc biệt sống động. Thực tế, sắc tố này hấp thụ một phần ánh sáng xung quanh dải màu xanh và chỉ phản xạ lại ánh sáng xanh thuần khiết, tạo nên một hiệu ứng thị giác kinh ngạc. Các nhà nghiên cứu giải thích: "Pollock có thể không nắm rõ các tương tác hóa học tạo nên những sắc thái độc bản của xanh mangan, nhưng ông đã lựa chọn nó bằng trực giác để tạo ra những sự tương phản động và sâu sắc cho bức Number 1A, 1948". Khám phá này đã làm nổi bật sự tinh tế trong các nghiên cứu về sắc độ của người nghệ sĩ. Điều đó cho thấy rằng, bất chấp năng lượng mãnh liệt và những yếu tố ngẫu nhiên đặc trưng trong phong cách sáng tác, Pollock còn lâu mới là người chỉ biết vung vẩy màu sắc một cách tùy tiện lên mỗi bức tranh nghệ thuật trừu tượng của mình!

Nguồn : beauxarts

Biên dich : Bảo Long