Gắn kết trong trừu tượng: Richter, Shiraga, Riopelle và Hodgkin ( Phần 1 )

Gerhard Richter (b. 1932), Abstraktes Bild, 1991.

Giữa thập niên 1950, nghệ sĩ Nhật Bản Kazuo Shiraga đưa tranh trừu tượng lên một tầm cao mới. Dù được đào tạo theo lối nihonga truyền thống, ông từ chối sử dụng cọ, thay vào đó, ông nắm một sợi dây treo từ trần và đu mình, dùng chính đôi chân trần để quệt sơn lên tấm toan đặt dưới sàn - một cách tiếp cận trừu tượng đầy thể nghiệm.

Tác phẩm Yagenko tạo ra theo phương pháp này sẽ xuất hiện tại phiên đấu giá 20th/21st Century: London Evening Sale của Christie’s ngày 5/3/2026, cùng ba tranh trừu tượng khác trong cùng bộ sưu tập, của Gerhard Richter, Jean-Paul Riopelle và Howard Hodgkin.

Bốn nghệ sĩ đến từ Nhật, Đức, Canada và Anh, nhưng thực hành trừu tượng của họ vượt qua mọi ranh giới quốc gia, tạo nên tiếng nói chung trong nghệ thuật trừu tượng đương đại.

Shiraga từng nói ông muốn vẽ như đang lao vào chiến trường đến kiệt sức. Ở Yagenko, những xoáy màu rực bùng lên trên nền đen sâu thẳm. Tên tranh có thể hiểu là “ảo ảnh trong đêm”. Lớp sơn dày, giàu năng lượng — chủ yếu đỏ, vàng, xanh, điểm hồng và trắng tạo chiều sâu thị giác đặc trưng.

Ông nổi danh trong nhóm Gutai, phong trào tiên phong hậu chiến Nhật Bản kết hợp trình diễn và hội họa trừu tượng. Yagenko (1989) thuộc giai đoạn chín muồi, khi Shiraga đã thụ giới cư sĩ của phái Phật giáo Tendai và niệm kinh trước mỗi lần vẽ, coi đó là phần thiết yếu của quá trình sáng tác. Tác phẩm mang khởi nguồn tinh thần nhưng cách thể hiện lại đầy động năng, một đặc điểm nổi bật của nghệ thuật trừu tượng.

Gerhard Richter cũng nổi tiếng với kỹ thuật đầy    táo bạo: phủ nhiều lớp sơn ướt rồi kéo một thanh gạt (squeegee) trên bề mặt. Ông bắt đầu dùng phương pháp này từ đầu thập niên 1980 cho các sáng tác trừu tượng của mình.

Xem tiếp : Phần 2 

Nguồn : Christie's 

Biên soạn và dịch : Bảo Long