Gắn kết trong trừu tượng: Richter, Shiraga, Riopelle và Hodgkin ( Phần 2 )

Gerhard Richter (b. 1932), Abstraktes Bild, 1991.
 

Abstraktes Bild là ví dụ tiêu biểu: bề mặt đỏ rực với nhiều sắc độ từ đỏ anh đào, hồng, đỏ gạch đến burgundy, carmine. Các màu khác lấp lánh phía dưới như bị che mờ, gợi một thế giới ẩn sau lớp sơn.

Richter ưa yếu tố ngẫu nhiên mà công cụ này mang lại: nó giúp “tắt” tư duy có chủ đích — kết quả không thể tính trước, chỉ có thể cảm nhận bằng trực giác. Ông vẽ bức này năm 1991, gần mốc 60 tuổi; các tác phẩm trừu tượng giai đoạn này thường được xem là đỉnh cao nhờ quy mô và độ phức tạp. Tuy nhiên, nhan đề Abstraktes Bild đơn giản chỉ là “bức tranh trừu tượng”, không gợi liên hệ cụ thể nào.

Trái lại, tác phẩm của Riopelle mang tên La Forêt (Khu rừng). Bề mặt là một phổ màu đa sắc: xanh lá, vàng, đỏ, trắng, đen và xanh dương. Dù là tranh trừu tượng, tác phẩm vẫn gợi vẻ đẹp tự nhiên như ánh nắng xuyên qua tán cây hay lá rung trong gió — minh chứng cho khả năng gợi hình của nghệ thuật trừu tượng.

Niềm say mê thiên nhiên theo ông suốt đời, từ thời niên thiếu ở Canada với những chuyến câu cá, chèo thuyền. Ông vẽ La Forêt năm 1953, sáu năm sau khi rời quê sang Paris. Các sáng tác trừu tượng giai đoạn này vẫn gắn chặt với ký ức về không gian rộng lớn của quê nhà.

Riopelle không tái hiện thiên nhiên theo nghĩa tả thực mà nắm bắt cảm giác sống trong đó. Ông dùng kỹ thuật nhỏ giọt kết hợp dao bay để tạo nên những mảng dày, sắc cạnh như bụi rậm đan xen 

Tác phẩm In the Green Room của Hodgkin cũng là tác phẩm trừu tượng với nhan đề gợi mở. Bề mặt tràn ngập những nét cọ cam rực, phóng khoáng; phía dưới là các vùng sáng tối khác nhau, gồm hai tam giác xanh, tạo cảm giác chiều sâu.

Dù ít liên hệ trực tiếp với thế giới nhìn thấy, tranh của Hodgkin mang tính tự truyện, gợi nhớ những khoảnh khắc, con người và nơi chốn có ý nghĩa với ông. Ông không tự nhận mình là họa sĩ trừu tượng, mà cho rằng mình vẽ “những hình ảnh mang tính biểu đạt của trạng thái cảm xúc”.

Nguồn : Christie's 

Biên soạn và dịch : Bảo Long