Bộ sưu tập Roberto Longhi (Phần 1)

Gioacchino Assereto, Samson and Delilah (detail), c. 1630, oil on canvas, 112 × 162 centimetres. Collection of Fondazione di Studi di Storia dell’Arte Roberto Longhi, Florence.

25 năm sau khi Roberto Longhi qua đời vào năm 1970, một tuyển tập các bài viết của ông được xuất bản tại Bắc Mỹ, nhà xuất bản đã thừa nhận: “Việc đưa Longhi vượt Đại Tây Dương bị nhiều người xem là một chuyến hải hành liều lĩnh, với phần lớn hàng hóa có nguy cơ bị sóng cuốn trôi.” Và quả thực, 30 năm sau đó, vị “trưởng lão” của giới sử học nghệ thuật Ý vẫn là một nhân vật khá mờ nhạt ở bờ bên này đại dương, chủ yếu được biết đến trong giới mộ điệu của Pier Paolo Pasolini, người từng sùng kính Longhi. Thế nhưng, nhiều người cho rằng chính ông đã góp phần xác lập vị thế trung tâm trong kinh điển lịch sử nghệ thuật cho những tên tuổi lẫy lừng như Piero della Francesca và Michelangelo Merisi da Caravaggio.

Nếu việc dịch văn phong cầu kỳ, tinh vi của Longhi vốn đã là một nỗ lực khó tin, thì việc bắt gặp các tác phẩm từ bộ sưu tập của ông, hiện thuộc một quỹ mang tên ông ở Florence, xuất hiện tại Bắc Mỹ, trong một bảo tàng nhỏ ở Florida thay vì tại những định chế lớn ở New York hay Chicago, nơi chúng hẳn sẽ thu hút một công chúng say mê và kinh ngạc, lại càng gây ngạc nhiên hơn. Tác phẩm “đinh” của triển lãm là bức Caravaggio thời kỳ đầu khổ nhỏ, Boy Bitten by a Lizard (Cậu bé bị thằn lằn cắn), khoảng năm 1597, “song sinh” với phiên bản nổi tiếng hơn tại National Gallery, London (cả hai đều được xem là tác phẩm nguyên bản do chính tay họa sĩ thực hiện). Với Longhi, đây là bức tranh Caravaggio vẽ để phản bác những nhà phê bình cho rằng các hình ảnh đơn nhân vật ông thực hiện thời điểm đó cho thấy ông không đủ khả năng xử lý hành động và tự sự. Bức tranh chứng minh tài năng của họa sĩ trong việc gợi lên kịch tính của một sự kiện bằng những phương tiện tối giản, dù phải đánh đổi bằng sự nhấn mạnh có phần cường điệu mà về sau Caravaggio sẽ từ bỏ.

Nguồn : Bordercrossingsmag

Xem thêm: Phần 2

Biên dịch và soạn : Tú Uyên