Bộ sưu tập Roberto Longhi (Phần 2)

Michelangelo Merisi da Caravaggio, Boy Bitten by a Lizard (detail), c. 1597, oil on canvas, 65.8 × 52.3 centimetres. Collection of Fondazione di Studi di Storia dell’Arte Roberto Longhi, Florence.

Khi sưu tập nghệ thuật, một nhà sử học nghệ thuật lớn được trang bị bởi chiều rộng và chiều sâu tri thức cho phép ông nhận ra những tác phẩm đặc sắc ngay cả khi chúng không phải của những tên tuổi lừng danh như Jusepe de Ribera hay Caravaggio. Một trong những niềm vui nổi bật của triển lãm này là trong số 40 tác phẩm trưng bày có những sáng tác đầy cuốn hút của các nghệ sĩ mà trước đây tôi chưa từng nghe đến, hoặc chưa từng thực sự chú ý. Những lựa chọn ấy cũng nhắc chúng ta rằng ảnh hưởng của Caravaggio không chỉ lan tỏa ở những trung tâm quen thuộc như Rome, Naples hay Utrecht (nơi một nhóm Caravaggisti quan trọng từng hoạt động), mà còn hiện diện ở những nơi ít ai ngờ tới: chẳng hạn Venice, hay Genoa, nơi Gioacchino Assereto đã vẽ Samson and Delilah, khoảng năm 1630. Bảng màu rực sáng và trong trẻo của ông gợi nhớ đến ảnh hưởng của hai bậc thầy phương Bắc từng làm việc tại thành phố này, Peter Paul Rubens và Anthony van Dyck; tuy nhiên, cường độ mà các nhân vật xung quanh dồn tụ vào cảnh trung tâm, vị anh hùng Do Thái ngủ quên trên đùi Delilah trong khi người hầu của nàng cắt tóc ông, trong một cử chỉ mong manh mà Assereto khắc họa đầy sức hủy diệt, lại mang bản chất Caravaggio rõ rệt.

Một tác phẩm nổi bật khác của một nghệ sĩ ít được biết đến là Carlo Saraceni với Judith with the Head of Holofernes, khoảng năm 1618. Saraceni là người Venice nhưng phần lớn sự nghiệp của ông diễn ra tại Rome. Trong cách diễn giải cảnh Kinh Thánh này, chiếc đầu ở tiền cảnh gần như tan vào những vùng bóng tối xám đơn sắc, khiến người xem hiện đại liên tưởng nhiều hơn đến các họa sĩ tượng trưng cuối thế kỷ 19 (chẳng hạn Léon Spilliaert hay Eugène Carrière) hơn là đến các đồng đại của Saraceni. Judith trao cho người xem một ánh nhìn đầy ẩn ý, trong khi người hầu già của nàng nắm chặt cây nến vốn cung cấp nguồn sáng mong manh cho khung cảnh. Một chi tiết kỳ lạ: bàn tay bà, khi cầm nến, đồng thời siết lấy một góc vải, và góc còn lại của tấm vải ấy bị bà cắn giữa hai hàm răng. Có lẽ một văn bản thần học hiếm gặp nào đó có thể lý giải hình ảnh gây ấn tượng mạnh này, điều mà tôi chưa từng thấy trong bất kỳ cách khắc họa nào khác của cùng đề tài. Hoặc có thể đó đơn giản là sự hiện thân của cái hiện hữu khó giải mã, của sự hiện diện thể xác đầy ám ảnh mà Caravaggio đã khiến các nghệ sĩ cùng thời phải nhìn thấy.

Nguồn : Bordercrossingsmag

Biên dịch và soạn : Tú Uyên