Yayoi Kusama và những quả bí ngô chấm bi

Yayoi Kusama, nữ họa sĩ huyền thoại của Nhật Bản, sinh năm 1929 và bắt đầu sự nghiệp từ 69 năm trước. Dù đã hoạt động nghệ thuật trong nhiều thập kỷ, mãi đến vài năm gần đây Yayoi Kusama mới thực sự trở thành cái tên được công chúng quốc tế biết đến rộng rãi. Từ đó, tác phẩm của bà liên tục xuất hiện trong những triển lãm nghệ thuật trên khắp thế giới. Năm 2017, bà thậm chí còn mở một bảo tàng riêng tại Tokyo, dành trọn cho thế giới nghệ thuật phủ đầy những chấm bi của mình. Và giữa vô số hình ảnh đã làm nên di sản ấy, những quả bí ngô vẫn giữ một vị trí đặc biệt.

Yayoi Kusama và tác phẩm "Pumpkin"

Bí ngô đã xuất hiện trong cuộc đời Yayoi Kusama từ những năm tháng tuổi thơ. Gia đình bà sở hữu một vườn ươm chuyên trồng và kinh doanh hạt giống, vì thế tuổi thơ của Yayoi Kusama gắn liền với cây cối và những khu vườn. Với hình dáng ngộ nghĩnh cùng màu sắc rực rỡ, những quả bí ngô mang đến một nguồn năng lượng tươi sáng và là một trong những hình tượng yêu thích trong nghệ thuật hội họa của bà. Thậm chí, có thể nói Yayoi Kusama đã nhìn thấy chính mình trong vẻ ngoài có phần kỳ quặc, mạnh mẽ nhưng vẫn mộc mạc và giản dị mà chúng mang lại. Có lẽ cũng vì thế mà trong thế giới nghệ thuật của bà, bí ngô nhiều khi giống như một hình thức tự họa, một cách để Yayoi Kusama kể về chính mình.  

"Pumpkin" (2016) tại Hirshhorn Museum and Sculpture Garden

"All the Eternal Love I Have for the Pumpkins" (2016)  

Yayoi Kusama thực hiện “Infinity Mirror Room” đầu tiên vào năm 1965 và sau đó tiếp tục phát triển ý tưởng này qua hơn 20 không gian gương như vậy. Những căn phòng này đưa người xem vào một trải nghiệm gần như hoàn toàn tách khỏi thế giới bên ngoài. Không gian nhỏ và được phủ kín bằng gương từ tường, trần cho tới sàn, khiến hình ảnh phản chiếu nối tiếp nhau đến vô tận. Với những căn phòng chứa đầy bí ngô, Yayoi Kusama biến ý tưởng ấy thành một thế giới bí ngô bất tận. Những quả bí ngô không chỉ xuất hiện như một hình ảnh quen thuộc trong hội họa, mà còn được thể hiện dưới dạng những hình khối điêu khắc, trở thành một phần của không gian và trải nghiệm thị giác. Một trong số đó bà đặt 62 quả bí ngô acrylic màu vàng, phủ kín những chấm bi đen, hiện lên hết lần này đến lần khác qua những lớp phản chiếu. 

"Yellow Pumpkin" (1982)

Yayoi Kusama bắt đầu vẽ những chấm bi lên các bề mặt từ khi mới 10 tuổi. Sau này, bà kể về những ảo giác sống động từng khiến thế giới xung quanh hiện ra trước mắt như những “cánh đồng dày đặc những chấm bi”. Cuối những năm 1940, Yayoi Kusama dành hai năm ở Kyoto để sáng tác tranh vẽ bí ngô. Với bà, bí ngô không chỉ là một hình ảnh quen thuộc mà dường như còn có đời sống của riêng chúng. Như Yayoi Kusama từng viết, “bí ngô mang lại sự bình yên đầy chất thơ trong tâm trí tôi. Bí ngô trò chuyện với tôi.” 

"Pumpkin" (2016) tại Victoria Miro Gallery

Trong suốt sự nghiệp, Yayoi Kusama không ngừng thử nghiệm với nhiều chất liệu và phong cách, từ Chủ nghĩa Siêu thực (Surrealism) đến Pop Art. Nghệ thuật mang màu sắc psychedelic đặc trưng khiến tác phẩm hội họa của bà khó bị giới hạn trong một thể loại hay trường phái nhất định. Chính sự tự do ấy cũng giúp Yayoi Kusama có cơ hội bước ra ngoài phạm vi mỹ thuật thuần túy, tìm đến những lĩnh vực khác như thời trang, thiết kế và văn hóa đại chúng. Trong số đó, đáng chú ý là những lần bà hợp tác với thương hiệu thời trang cao cấp Louis Vuitton 

Biên dịch: Nguyễn Thùy Linh

Nguồn: Pumpkin Spiced Yayoi Kusama

***

Xem thêm các tác phẩm của họa sĩ Đoàn Đức Hùng tại Vanvi Gallery