Triển lãm của Araya Rasdjarmrearnsook: Giữa Vòng Hoa và Bó Hoa (phần 2)

Dinner with Cancer (Rebirth), 1993/2025

Sự đối diện với cái chết trong thực hành của Araya luôn dao động giữa khái niệm và xúc cảm trực diện. Bộ ba video The Class I, II, and III (2005) ghi lại cảnh bà mở lớp học với những xác chết thật mượn từ phòng thí nghiệm đại học. Đặt trong khay, bọc vải trắng che kín mặt, họ tiếp tục “giấc mơ vĩnh viễn” trong khi bà trò chuyện bằng giọng nhẹ nhàng về lá rơi bên ngoài, bi kịch đời người và vẻ đẹp của những điều nhỏ bé. Có lúc giọng bà khàn lại, như bị nhấn chìm bởi thương cảm. Bố cục lớp học sạch sẽ, gần như siêu thực, càng khuếch đại sức nặng cảm xúc trong lòng nghệ sĩ. Sự gần gũi của bà với người đã khuất — cả thể xác lẫn tâm lý — cho phép một sự chuyển giao ký ức khó lường, nơi quá khứ thấm ra từ cơ thể họ hòa vào hiện tại của bà, biến đổi cả hai. Loạt tác phẩm này cũng khép lại gần một thập niên (1997–2005) Araya say mê cơ thể người chết như một bình chứa ký ức, triết lý và tái sinh.

Những năm gần đây, trọng tâm của Araya đã dịch chuyển. Dù cái chết vẫn là tiếng thì thầm dai dẳng trong thế giới của bà, nghệ thuật của bà nay mở ra một chủ đề mới — phần nào tươi sáng hơn: chó. Những tượng điêu khắc vui tươi về các chú chó trung thành của bà xuất hiện rải rác khắp triển lãm, như vẫn đang canh giữ những kỷ vật của chủ nhân, mang đến những khoảnh khắc nghỉ ngơi ngọt ngào xen lẫn cay đắng. Ở tầng trệt MAIIAM, bà dựng nên Bang Wang Hma (Dogs’ Palatial Castle) (2025), một cấu trúc gỗ cao vút tựa lâu đài cổ tích hay ngôi nhà phù thủy. Bề mặt kỳ quái của nó điểm xuyết chân dung những chú chó — cả những con còn sống lẫn những con đã “qua cầu vồng”. Ánh nhìn ngây thơ mà thấu hiểu của chúng gói trọn niềm hy vọng le lói và sự mềm yếu mà đau thương và khát vọng vẫn chưa thể dập tắt. Trong cái nhìn tận tụy của một chú chó, người ta có thể tìm thấy ý nghĩa đích thực của sự sống và cái chết.

Nguồn : ARTASIAPACIFIC

Biên dịch và soạn : Tú Uyên