Thế hệ họa sĩ trừu tượng mới của London (Phần 3)

“Đôi khi tôi thực sự khó chịu khi bị so sánh với các nghệ sĩ khác,” Yearwood-Dan, 30 tuổi, thừa nhận trong xưởng vẽ của mình tại London. “Tôi là một phụ nữ da đen, đồng tính, và tôi đang tạo ra thứ nghệ thuật này. Khi tôi bị đặt cạnh những người không nằm trong các giao điểm bản sắc đó, tôi không khỏi tự hỏi: “Liệu mọi người có thực sự nhìn thấy những gì tôi đang làm hay không?”

Michaela Yearwood-Dan - Photo: Jo Metson Scott

Yearwood-Dan có lẽ cũng đã mệt mỏi vì phải liên tục tiếp nhận những diễn giải lịch sử nghệ thuật thường được gán lên tác phẩm của mình. Và cô không phải là trường hợp duy nhất. Dù không khó để nhận ra âm hưởng của trường phái Ấn tượng, Biểu hiện trừu tượng hay các trào lưu kinh điển khác trong “DNA” của thế hệ nghệ sĩ này, họ không bị ám ảnh với quá khứ như chúng ta. Đối với họ, lịch sử nghệ thuật là một nguồn tài nguyên miễn phí - có lẽ chỉ là một thứ khác trên internet - mà Yearwood-Dan chọn để “lấy những phần hay nhất”. Và tại sao không chứ? “Trừu tượng đã bị thống trị bởi đàn ông Mỹ quá lâu,” nghệ sĩ sinh ra ở Nam London nói, người nổi tiếng với những bố cục xoáy cuộn có gắn kim tuyến, lời nhạc Drake và cả những dòng tin nhắn từ người yêu cũ. “Việc phụ nữ Anh giờ đây đang làm này thật tuyệt vời.”

Điều đáng ngạc nhiên là một trong những khía cạnh mang hơi thở đương đại nhất trong thế giới nghệ thuật của Yearwood-Dan lại chính là một yếu tố cổ điển bậc nhất. Hoa và lá là những mô-típ yêu thích của cô cũng như của Mollett, Yukhnovich và nhiều nghệ sĩ khác. Những chủ đề này đã có từ thời kỳ đầu của hội họa, nhưng giờ đây, trong bối cảnh khủng hoảng khí hậu, chúng lại mang một ý nghĩa đầy thách thức. Có lẽ vì vậy mà các biểu tượng thực vật trong tác phẩm của thế hệ Yearwood-Dan thường xuất hiện như đang chuyển động - như thể những nghệ sĩ này đang cố nắm bắt khoảnh khắc của sự sống ngay khi nó đang tan biến trước mắt.

Michaela Yearwood-Dan  Blushing, 2021

Thế giới tự nhiên đã giữ vai trò trung tâm trong tác phẩm của Sarah Cunningham, 31 tuổi, sinh ra tại Nottingham (Anh), kể từ năm 2018 - thời điểm cô tham gia một chương trình lưu trú nghệ sĩ tại Panama. Do một sai sót của hãng hàng không, Cunningham đến nơi không có màu vẽ (thậm chí cả quần áo), buộc cô phải bắt đầu làm việc với các sắc tố tự nhiên chiết xuất trực tiếp từ vùng đất mà cô đang miêu tả. Đó là sự kết hợp hài hòa giữa chất liệu và chủ đề, nhưng cuối cùng, Cunningham giải thích:

 “Tôi bắt đầu cảm thấy rằng những bức tranh này là những suy tưởng về một nơi không thuộc về mình.”

Khoảnh khắc “eureka” thực sự của cô đến vài năm sau khi cô cũng làm việc từ xa trong chương trình RCA. Bị tách khỏi tập thể, cô phát triển một mối quan hệ sâu sắc với hội họa của chính mình. “Tôi gỡ bỏ mọi thứ về trạng thái tối giản nhất, và bắt đầu suy nghĩ về sự không hoàn hảo, bề mặt và cảm xúc,” cô nhớ lại. “Tôi phản ứng với cách lớp sơn chạm vào bề mặt, thay vì chiếu rọi quan điểm của riêng mình về kết quả. Tôi gần như để cho bức tranh tự tìm đến mình.”

Sarah Cunningham - Night Bus Home (2023)

Cunningham làm việc chậm rãi và hoàn toàn dựa vào trực giác. Cô gần như chỉ vẽ vào ban đêm, trong sự tĩnh lặng tuyệt đối, không âm nhạc hay bất kỳ âm thanh nền nào. “Tôi thích lắng nghe hơi thở của mình,” cô nói. “Tôi cần sự tập trung đó, cần cảm nhận sự hiện diện của bản thân trước bức tranh, bởi nó giống như một kênh dẫn.” Phương pháp làm việc này độc đáo, nhưng chính logic của nó lại giúp lý giải vì sao Cunningham và những nghệ sĩ cùng thời với cô đã lựa chọn trừu tượng vào thời điểm đầy bất định này. Nhà tư vấn nghệ thuật Amanda Schmitt diễn giải rất súc tích: theo bà, kiểu thực hành này là:

“Sự biểu đạt bằng cử chỉ của chủ thể, thay vì một chủ thể thuộc về một nhóm nào đó. Nói cách khác, đó là câu chuyện về cái tôi, chứ không phải về bản sắc.”

Khi nói về thực hành của mình, Cunningham thường nhắc đến tinh thể, vũ trụ quan, những “ý niệm mang tính shaman” và khái niệm gọi là linh hồn du hành. Đây là một góc nhìn mới mẻ và đầy hấp dẫn — vì thế, thật bất ngờ khi cô cởi mở đón nhận khả năng mình là một phần của một xu hướng mang tính học thuật khá rõ ràng.

“Tôi luôn nhìn nhận nó như thể chúng tôi khuếch đại lẫn nhau. Tôi thực sự hy vọng đó là nguồn năng lượng mà chúng tôi có thể cùng chia sẻ,” cô nói.
“Hội họa là một hình thức nghệ thuật rất nhân văn và đầy sức mạnh ở thời điểm hiện tại.”

Li cũng đồng tình, nhưng nhấn mạnh sự khác biệt cá nhân:

“Tôi cảm thấy mỗi người đều rất khác nhau, trong điều họ đang cố gắng nói,” Li chia sẻ.
“Nhưng với tôi, việc được trao tiếng nói vào thời điểm này, ở độ tuổi này, là điều vô cùng giá trị. Tôi muốn nói rất nhiều điều thông qua hội họa… nhưng tôi không muốn quá trực diện.”

Nghệ sĩ ngừng lại một chút rồi nói tiếp:

“Vấn đề là sáng tạo ra một ngôn ngữ, và sau đó cố gắng hết sức để đảm bảo rằng ngôn ngữ ấy đúng đắn, và nó thể hiện những gì tôi thực sự tin tưởng.”

Nguồn: Sotheby's

Dịch & Biên soạn: Thu Thảo

Xem lại bài viết phần 1 tại đây