Những cột mốc định hình lịch sử nghệ thuật trừu tượng (Phần 2)

AI MỚI THỰC SỰ LÀ NGƯỜI TIÊN PHONG CỦA NGHỆ THUẬT TRỪU TƯỢNG?

Hầu hết các nhà sử học đều đồng ý rằng bức tranh trừu tượng đầu tiên là tác phẩm Untitled (First Abstract Watercolor) của Wassily Kandinsky, được vẽ năm 1910. Tác phẩm bao gồm những mảng màu rực rỡ, các hình tròn, đường nét, nét ngoằn ngoèo và các trường màu được sắp xếp theo cách tưởng chừng ngẫu nhiên, hoàn toàn không tham chiếu đến bất kỳ yếu tố thị giác nào của thế giới thực. Một cách ngẫu nhiên, chỉ để cho vui, chúng ta có thể giả định rằng Untitled (First Abstract Watercolor) của Kandinsky không phải là bức tranh nghệ thuật trừu tượng thuần túy đầu tiên. Một năm trước đó, vào năm 1909, họa sĩ tiên phong người Pháp Francis Picabia đã vẽ Caoutchouc, một tác phẩm tiền lập thể với những hình dạng hình học không thể nhận ra được bao bọc trong các mảng màu dường như không liên quan. Tác phẩm này dường như không hề thể hiện thực tại thị giác khách quan. Tuy nhiên, từ Caoutchouc có nghĩa là nhựa cao su tự nhiên, một từ dùng để chỉ nguyên liệu thô để sản xuất cao su lưu hóa. Vì chưa từng phân tích các yếu tố thị giác của cao su chưa lưu hóa, chúng ta không thể khẳng định, nhưng có lẽ bức tranh này mang tính biểu tượng. Ai biết được? Điều chúng ta biết chắc chắn là Kandinsky là một nhà lý luận nghệ thuật nhiệt thành và một nhà văn viết về nghệ thuật rất năng suất. Ông đã viết một cách hăng say về hành trình theo đuổi việc tạo ra tác phẩm nghệ thuật trừu tượng thuần túy đầu tiên trên thế giới. Ông đã công khai nói về cả ý định trở thành người sáng lập ra nghệ thuật trừu tượng và thành công của mình trong việc đạt được điều đó. Dù có ai đó trước ông vô tình chạm tới trừu tượng hay không, không thể phủ nhận rằng chính Kandinsky là người đầu tiên có ý thức rõ ràng về việc tạo ra nghệ thuật trừu tượng.

Hans Hofmann - Veluti in Speculum, 1962

ĐIỀU KANDINSKY CHẮC CHẮN ĐÃ LÀM

Bằng cách công khai tuyên bố ý định tạo ra nghệ thuật trừu tượng thuần túy, Kandinsky đã giải phóng các nghệ sĩ khỏi sự phụ thuộc vào những tham chiếu đến thế giới hữu hình. Ông đã tách nghệ thuật khỏi logic cũ của nó. Ông đã mở ra lĩnh vực này cho sự thử nghiệm sâu rộng và nhanh chóng. Ông đã đưa đến sự trưởng thành lời hứa của chủ nghĩa Lãng mạn, rằng, như Caspar David Friedrich, nghệ sĩ Lãng mạn người Đức đã nói, "Cảm xúc của nghệ sĩ chính là quy luật của anh ta."

Wassilly Kandinsky - Composition IV, 1911

THẾ GIỚI TRONG CHIẾN TRANH

Trong những thập kỷ tiếp theo, các nghệ sĩ đã thử nghiệm mạnh mẽ với nghệ thuật trừu tượng. Nhiều phong cách mới ra đời, chịu ảnh hưởng bởi lời kêu gọi tự do của nghệ thuật trừu tượng, cũng như bởi nỗi kinh hoàng của Thế chiến thứ nhất và sự trỗi dậy của thời đại cơ khí. Chủ nghĩa Lập thể đã ảnh hưởng đến các nghệ sĩ trong việc giản lược ngôn ngữ thị giác của họ xuống những khối xây dựng cơ bản nhất. Chủ nghĩa Vị lai đã chứng minh sức sống và sức mạnh trong đường nét. Chủ nghĩa Dada đã thách thức ý nghĩa của nghệ thuật, khẳng định lại sự tự do của nghệ thuật khỏi và sự bác bỏ giai cấp tư sản. Vào những năm 1920, chủ nghĩa Siêu thực đã mở mang tầm mắt của các nghệ sĩ về sức mạnh của tiềm thức. Với trọng tâm là hình ảnh giống như giấc mơ và sự bác bỏ logic ý thức, nó đã ảnh hưởng sâu sắc đến các nghệ sĩ trừu tượng trong việc thử nghiệm nhiều hơn với các kỹ thuật, phương tiện và phương pháp có thể kết nối họ trực tiếp hơn với bản thân vô thức của mình.

Nguồn: ideelart

Biên dịch: Thu Thảo

Phần 3: https://vanvi.com.vn/nhung-cot-moc-dinh-hinh-lich-su-nghe-thuat-truu-tuong-phan-3