Hãy cùng gặp gỡ Esphyr Slobodkina, họa sĩ trừu tượng gốc Nga đã làm rung chuyển New York giữa thế kỷ 20 ( Phần 1 )

( Esphyr Slobodkina )

Nghệ thuật của bà luôn hướng về tương lai, nhưng cuộc đời bà lại bị định hình bởi những biến động toàn cầu của thế kỷ 20. Sinh ra ở Nga năm 1908 trong một gia đình Do Thái, nữ họa sĩ Esphyr Slobodkina trải qua thời niên thiếu trong cảnh lưu vong, cuối cùng chuyển đến New York năm 19 tuổi. Trong giới nghệ thuật phóng khoáng giữa thế kỷ 20 của thành phố, bà đã tạo dựng tên tuổi cho mình như một tài năng năng động và đa diện, hoạt động trong nhiều lĩnh vực như hội họa, điêu khắc, viết văn và thời trang.

Những thành tựu của bà không hề bị bỏ qua. Bà là một thành viên sáng lập của Hiệp hội họa sĩ Trừu tượng Mỹ (American Abstract Artists), một hiệp hội quan trọng giúp thúc đẩy sự chấp nhận nghệ thuật phi hiện thực ở Hoa Kỳ và mở đường cho trường phái Biểu hiện Trừu tượng (Abstract Expressionism). Sau đó, từ năm 1963 đến năm 1966, bà giữ chức chủ tịch của hiệp hội. Các nhà sưu tập và bảo tàng cũng chú ý đến Slobodkina. Năm 1942, họa sĩ và nhà bảo trợ nổi tiếng AE Gallatin đã tổ chức triển lãm cá nhân lớn đầu tiên về tác phẩm của Slobodkina tại Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại (Museum of Living Art) có ảnh hưởng lớn của ông. Peggy Guggenheim đã đưa tác phẩm của Slobodkina vào triển lãm quan trọng “ Triển lãm 31 Phụ nữ ” tại Phòng trưng bày Nghệ thuật Thế kỷ này (Art of This Century Gallery) năm 1943. Năm 1945, bà là một trong ba người phụ nữ duy nhất được đưa vào triển lãm có ảnh hưởng “Tám nhân Tám: Hội họa Trừu tượng từ năm 1940” tại Bảo tàng Nghệ thuật Philadelphia.

( Esphyr Slobodkina, Tác phẩm Trừu tượng Người Bay Lơ lửng, khoảng năm 1950 )

Tuy nhiên, ngày nay, nhiều người vẫn chưa biết đến tên của Slobodkina. Trên thực tế, Esphyr Slobodkina được nhiều người biết đến nhất với tư cách là tác giả và họa sĩ minh họa của cuốn sách thiếu nhi kinh điển " Caps for Sale " (1940), câu chuyện về một người bán mũ dạo bị cuốn vào một vụ rắc rối liên quan đến khỉ. Cuốn sách đã bán được hơn 7,5 triệu bản cho đến nay. Slobodkina đã sáng tác hơn 22 cuốn sách thiếu nhi, với vai trò là tác giả hoặc họa sĩ minh họa, bao gồm một số tác phẩm hợp tác với Margaret Wise Brown, tác giả nổi tiếng của cuốn  "Goodnight Moon" (1947), và nhiều tác giả khác.

Nhưng di sản của bà tinh tế và phong phú hơn nhiều so với chỉ một khía cạnh đó. Hiện tại, triển lãm “ Kiến trúc sư của sự tồn tại ” tại Bảo tàng Nghệ thuật Arkansas (đến ngày 11 tháng 1 năm 2026) ở Little Rock, mang đến một cái nhìn đa chiều về sự nghiệp của bà và kết hợp tác phẩm của bà với tác phẩm của Louise Nevelson, giới thiệu họ như những người ngang hàng và có chung tâm hồn nghệ thuật. Mặc dù hai họa sĩ không phải bạn bè, nhưng họ cùng thời, hoạt động trong những giới nghệ thuật giao thoa và có nhiều điểm chung. Nevelson, sinh năm 1899, cũng là một người nhập cư Do Thái gốc Đông Âu (bà sinh ra ở Kyiv, Ukraina). Cả hai người phụ nữ đều sống không theo khuôn mẫu của thời đại mình, rời bỏ những cuộc hôn nhân không hạnh phúc để theo đuổi hoài bão nghệ thuật. “Tôi coi triển lãm như một cuộc trò chuyện thân mật giữa hai người họ – một cuộc trò chuyện chưa từng xảy ra trong lịch sử, nhưng được hé mở thông qua tác phẩm của họ,” Tiến sĩ Catherine Walworth, người phụ trách triển lãm, cho biết.

(Esphyr Slobodkina, Trừu tượng với Vòng tròn Đỏ, 1938)

Triển lãm này thực sự là một bữa tiệc đa ngành đầy sức gợi cảm, quy tụ những tác phẩm sắp đặt bằng gỗ đơn sắc mang tính biểu tượng của Nevelson, cũng như những bức tranh và tranh ghép ít được biết đến hơn, cùng với những tác phẩm nghệ thuật trừu tượng hình học đầy năng lượng, tranh ghép và điêu khắc đa phương tiện của Slobodkina. Triển lãm cũng trưng bày gu thời trang độc đáo của cả hai họa sĩ và bao gồm những điểm nổi bật trong tủ quần áo của Nevelson, cùng với trang phục mà Slobodkina vừa thiết kế vừa mặc. Đối với Walworth, cách sắp đặt đa ngành này là cách tốt nhất để làm nổi bật mối liên hệ sâu sắc hơn giữa họ. “Điều kết nối họ với tôi chính là kiến ​​trúc – không chỉ là những công trình kiến ​​trúc, mà là việc xây dựng thế giới. Họ là những người kiến ​​tạo nên mọi thứ mà họ chạm vào,” bà nói.

Cách tiếp cận này đã nhận được sự hưởng ứng tích cực từ khách tham quan bảo tàng. “Mọi người liên tục nói với tôi rằng thật ý nghĩa khi được thấy chiều sâu cuộc sống của những người phụ nữ này – không chỉ là tác phẩm nghệ thuật của họ, mà còn là toàn bộ những đồ vật đã định hình nên họ,” Walworth nói. “Mọi người thực sự dành thời gian trong các phòng trưng bày và trò chuyện với nhau.” Triển lãm sẽ sớm được chuyển đến Bảo tàng Chrysler ở Norfolk, Virginia , nơi nó sẽ được trưng bày từ ngày 20 tháng 2 đến ngày 31 tháng 5 năm 2026, và sau đó đến Bảo tàng Nghệ thuật Mỹ New Britain ở Connecticut. Triển lãm này dựa trên một số lần xem xét lại gần đây về tác phẩm của Slobodkina, bao gồm việc các tác phẩm của bà được đưa vào triển lãm “ Mê cung của các hình thức: Phụ nữ và Trừu tượng, 1930–1950 ” tại Bảo tàng Nghệ thuật Mỹ Whitney vào năm 2021–2022.

Với sự quan tâm ngày càng tăng đối với các tác phẩm của bà gần đây, hãy cùng tìm hiểu kỹ hơn về cuộc đời và sự nghiệp của Esphyr Slobodkina.

Nguồn : artnet

Xem tiếp : Phần 2

Biên dịch :  Bảo Long