Đỗ Thị Kim Đoan: Tìm kiếm sự bình yên qua chất liệu sơn mài truyền thống

Họa sĩ Đỗ Thị Kim Đoan sinh năm 1958 tại Hà Nội. Cô tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Hà Nội (khóa 1977-1982) và khởi đầu con đường nghệ thuật chuyên nghiệp bằng lĩnh vực điêu khắc. Tuy nhiên, cơ duyên đưa cô đến với hội họa lại diễn ra hết sức tự nhiên. Trong quá trình cùng chồng thực hiện các tác phẩm tượng rối nước, cô đã có dịp tiếp xúc sâu sắc với chất liệu sơn truyền thống. Sự gặp gỡ mang tính định mệnh ấy đã đánh thức niềm yêu thích hội họa vốn có, để rồi đến năm 1995, nữ họa sĩ quyết định gắn bó chính thức với tranh sơn mài. Đoạn rẽ này giúp cô tìm thấy “cái thực sự là của mình”, để rồi mở ra chặng đường gần ba thập kỷ chuyên tâm sáng tác và khẳng định tên tuổi trong giới nghệ thuật. Từ năm 1997 đến nay, cô liên tục tham gia nhiều triển lãm nhóm, triển lãm khu vực, toàn quốc, các triển lãm chuyên đề của Hội Mỹ thuật Việt Nam, đồng thời từng có hai lần mang tác phẩm đi trưng bày tại Hàn Quốc.

Tranh sơn mài “Chợ ven đường” © Đỗ Thị Kim Đoan. Ảnh: Vanvi Gallery

Trong suốt hơn 20 năm thực hành sáng tác sơn mài, Đỗ Thị Kim Đoan từng trải qua nhiều bước chuyển dịch chủ đề, nhưng dấu ấn sâu đậm nhất của cô dừng lại ở hình ảnh người phụ nữ và trẻ em, đặc biệt là hình ảnh đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao. Trong các tác phẩm thời kỳ này, cô lựa chọn lối bố cục tối giản, đặt nhân vật vào vị trí trung tâm nhằm tập trung khai thác vẻ đẹp mộc mạc, bình dị. 

Tranh sơn mài “Mùa hạ” © Đỗ Thị Kim Đoan. Ảnh: Vanvi Gallery

Phong cách vẽ của cô mang đậm tính ước lệ, đồng hiện và thấm đượm mỹ cảm Á Đông. Thế mạnh đặc trưng của cô nằm ở khả năng xử lý những mảng màu đen trơn nhẵn; cô tận dụng tối đa sức mạnh và độ sâu lắng của sơn then nguyên bản để kiến tạo nên những khoảng nền mang đậm “hồn cốt” Việt. Nhờ đó, các bức tranh sơn mài của cô không hề phô trương hay cầu kỳ mà luôn giữ được vẻ giản dị, gợi mở cảm xúc bền bỉ và vẹn nguyên theo thời gian.

Tranh sơn mài “Sân sau 2” © Đỗ Thị Kim Đoan. Ảnh: Vanvi Gallery

Theo thời gian, tư duy sáng tác của nữ họa sĩ tiếp tục phát triển theo hướng trữ tình, nhẹ nhàng và bay bổng hơn, thể hiện rõ nét qua series tác phẩm Góc vườn. Ở chuỗi tranh này, bối cảnh được mở rộng ra những góc vườn thân thương – nơi các thành viên trong gia đình sum vầy. Việc đưa những người thân quen vào tranh giúp tạo dựng một tâm thế tĩnh lặng, an trú. 

Tranh sơn mài “Góc vườn” © Đỗ Thị Kim Đoan. Ảnh: Vanvi Gallery

Tranh sơn mài “Góc vườn 6” © Đỗ Thị Kim Đoan. Ảnh: Vanvi Gallery

Nhân vật trong Góc vườn không còn xuất hiện đơn lẻ mà được đặt trọn vẹn trong không gian thiên nhiên rộng lớn, hòa quyện cùng cỏ cây hoa lá mang nét trang trí cao và đượm màu sắc hư cấu. Mọi sự thay đổi về chủ đề hay kỹ thuật thể hiện đối với Đỗ Thị Kim Đoan đều đến một cách tự nhiên, không khiên cưỡng. Đích đến cuối cùng trên bề mặt tranh sơn mài của cô luôn là sự hiền hòa, thanh thản, mang lại cảm giác bình yên không chỉ cho người xem mà cho chính tâm hồn người nghệ sĩ.

***

Triển lãm “Phía sau Đông Dương” trong khuôn khổ chương trình kỷ niệm “125 Năm Một Huyền Thoại” cùng khách sạn Sofitel Legend Metropole Hanoi hiện đang diễn ra từ 17/08/2026 - 08/10/2026. 

Triển lãm trưng bày tác phẩm của 03 hoạ sĩ tiêu biểu của nền nghệ thuật đương đại Việt Nam: Phan Cẩm Thượng, Lý Trực Sơn, Đỗ Thị Kim Đoan. 

Xem thêm thông tin về triển lãm tại đây. 

***

Tác giả: Gia Phương

Nguồn: The Muse Artspace 

Đọc thêm:

Giới thiệu về Tiểu sử Họa sĩ, Nhà nghiên cứu văn hóa Phan Cẩm Thượng

Phan Cẩm Thượng và hành trình đọc văn hoá Việt 

Xem và sưu tầm tác phẩm của hoạ sĩ Đỗ Thị Kim Đoan tại đây.