Ben Nicholson: Bậc thầy về 'sự rõ ràng và nghệ thuật lược bỏ' ( Phần 1)

( Ben Nicholson, O.M. (1894-1982), Le petit Provençal, 1933 )

Nếu nói rằng Ben Nicholson (1894-1982) có một mối quan hệ phức tạp với cha mình thì điều đấy vẫn còn là nói giảm nói tránh. Cả hai cùng đều là nghệ sĩ,  Sir William Nicholson là một họa sĩ vẽ phong cảnh và chân dung thành công, từng vẽ chân dung những nhân vật nổi tiếng như Mark Twain và Rudyard Kipling . Là một người đàn ông hóm hỉnh và tài hoa thời Edward, ông không hề ưa thích những nỗ lực tiên phong của con trai mình — và đã nói thẳng điều đó. Khi đến thăm một triển lãm của Ben vào năm 1935, William đã hỏi một cách mỉa mai, "Sao con không vẽ những bức tranh tử tế hơn?"

Vào thời điểm đó, Nicholson  đang sáng tác những bức phù điêu trừu tượng màu trắng, mà ngày nay được coi là đóng góp lớn của ông cho chủ nghĩa Hiện đại. Một trong những tác phẩm lớn nhất và đẹp nhất trong số đó, bức phù điêu năm 1936 (màu trắng) , đã được bán với giá 1.842.000 bảng Anh tại nhà đấu giá Christie's ở London vào tháng 3 năm 2022.

Sự khác biệt giữa hai người đàn ông không chỉ nằm ở năng khiếu nghệ thuật. Trong Thế chiến thứ nhất, Ben đã không thể tham gia chiến đấu vì bệnh hen suyễn — và trong gần một năm, ông đã đến một khu nghỉ dưỡng sức khỏe ở California. Trong thời gian ông vắng nhà, người mẹ yêu quý của ông, Mabel, đã qua đời vì bệnh cúm Tây Ban Nha. Tệ hơn nữa, ngay sau khi trở về Anh, Ben cũng mất người yêu Edie — vào tay người cha góa vợ của mình. Cặp đôi trẻ đã gặp nhau khi cùng là sinh viên tại Trường Nghệ thuật Slade năm 1910, nhưng Edie cuối cùng đã quyết định rằng Nicholson lớn tuổi hơn mới là người dành cho cô. Vào mùa thu năm 1919, cô và William kết hôn.

Theo nhà viết tiểu sử của Ben, Sarah Jane Checkland, "Cú sốc ban đầu về sự phản bội dần dần biến thành lòng căm thù đối với cha mình. Giờ đây, anh không chỉ quyết tâm thành công với tư cách là một nghệ sĩ, mà còn theo đuổi con đường hoàn toàn trái ngược với cha mình… Do đó, anh đã dấn thân vào trường phái trừu tượng."

Sự thật có lẽ phức tạp hơn thế. Trước hết, trong suốt sự nghiệp của mình, Ben đã chuyển đổi liền mạch giữa lối vẽ hình tượng và trừu tượng, chứ không hoàn toàn chuyên tâm vào lối vẽ trừu tượng.

Nguồn cảm hứng cho nghệ thuật của ông không chỉ đến từ gia đình mình. Những tác phẩm đầu tiên của ông là tranh tĩnh vật theo phong cách hiện thực, nhưng những ảnh hưởng mới sớm xuất hiện — đáng chú ý nhất là Cezanne và trường phái Lập thể.

Ảnh hưởng của trường phái Lập thể và Alfred Wallis
Nicholson lần đầu tiếp xúc với trường phái Lập thể thông qua các tác phẩm của Picasso , trong chuyến thăm Paris năm 1921. Sau đó, ông bắt đầu thể hiện các vật dụng trên bàn như bình, ly và các đồ vật khác trong bộ sưu tập của mình dưới dạng các hình phẳng trên mặt phẳng tranh. Một ví dụ điển hình, bức tranh " 25-47 tháng 7" (tĩnh vật - Odyssey 2) , đã được bán đấu giá tại Christie's năm 2021.

Về sau, khi nhìn lại giai đoạn đó, Nicholson tuyên bố rằng "Chủ nghĩa Lập thể, một khi đã được khám phá, thì không thể nào bị lãng quên được." Đó là một phong trào tiếp tục truyền cảm hứng cho ông ở nhiều thời điểm khác nhau trong sự nghiệp.

Vào cuối những năm 1920, một ảnh hưởng lớn khác xuất hiện, đó là Alfred Wallis , một ngư dân người Cornwall đã nghỉ hưu, đồng thời là một họa sĩ tự học chuyên vẽ những cảnh cảng biển theo phong cách ngây thơ. Nicholson đã vẽ rất nhiều tranh phong cảnh — chẳng hạn như bức năm 1928 (cảng Cornwall) — lấy cảm hứng từ cách Wallis khéo léo biến tấu tỷ lệ và phối cảnh.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng nghệ thuật của ông chưa bao giờ thực sự đi theo một con đường rõ ràng và dễ đoán. Nicholson luôn luôn tìm tòi, khám phá, thường tạo ra nhiều loại tác phẩm hoặc loạt tác phẩm rất khác nhau cùng một lúc.

Nguồn : christies

Xem tiếp : Phần 2

Biên dịch và soạn : Bảo Long