Trừu tượng Hình học: Vượt ra ngoài huyền thoại Malevich và Mondrian (Phần 3)

SỰ NGHIÊM KHẮC VÀ TINH NGHỊCH: PHÁ VỠ KHUÔN KHỔ

Có một quan niệm sai lầm rằng nghệ thuật hình học thiếu tính hài hước. Nhưng thực tế, nghệ thuật hình học có một truyền thống lâu đời về "trừu tượng lập dị" (eccentric abstraction). Hãy nghĩ đến François Morellet, người đã xác định các đường cong trong tranh của mình bằng cách sử dụng các chữ số của số Pi, hoặc Heimo Zobernig, người sử dụng lưới với sự cẩu thả có chủ ý và đầy tính châm biếm. Hình học có thể là một trò chơi, một cách để thiết lập một quy tắc chỉ để tận hưởng niềm vui khi phá vỡ nó.

12 Shapes by Dana Gordon (2024)

Dana Gordon hoạt động trong vùng không gian của sự sôi nổi có tổ chức. Tranh của ông được xây dựng từ những cụm hình khối dày đặc, nhịp nhàng, gợi lên một lưới hình học mà không bị gò bó bởi nó. Đó là một hình thức ngẫu hứng hình học - giống như nhạc jazz - trong đó cấu trúc tạo nên nhịp điệu, nhưng màu sắc và cách tạo nét vẽ được tự do biến tấu và khám phá. Kết quả là một "hình học tự do" mang lại cảm giác sống động và luôn vui tươi chứ không phải là tính toán.

Trong không gian ba chiều, Daniel Göttin mang sự tinh nghịch này vào thế giới thực. Ông sử dụng các vật liệu công nghiệp, băng dính, gỗ, kim loại để can thiệp trực tiếp vào không gian kiến ​​trúc. Göttin tuân theo những quy tắc nghiêm ngặt, nhưng kết quả lại được quyết định bởi những sự bất thường của căn phòng: một lỗ thông hơi, một góc, một cửa sổ. Đó là cuộc đối thoại giữa hình vuông lý tưởng và thực tế lộn xộn của bức tường triển lãm.

Red Frames by Daniel Göttin (2019, Amsterdam, Permanent Installation)

KHI HÌNH HỌC RỜI MẶT PHẲNG

Frank Stella từng nói: "Những gì bạn thấy chính là những gì bạn thấy", nhấn mạnh rằng hội họa chỉ đơn thuần là một vật thể, chứ không phải một ô cửa sổ nhìn ra thế giới khác. Điều này đã khiến các nghệ sĩ phá vỡ hoàn toàn khuôn khổ hình chữ nhật - khung giới hạn truyền thống của tranh vẽ. Nghệ sĩ đương đại Angela de la Cruz nổi tiếng với việc sử dụng hình học đơn sắc và phá vỡ các thanh căng khung, biến bức tranh thành một tác phẩm điêu khắc đổ nát.

Tuy ít bạo lực hơn, nhưng nhiều nghệ sĩ ngày nay cũng kiên quyết với ý tưởng rằng hình học phải thoát khỏi mặt phẳng. Holly Miller thay thế đường vẽ bằng sợi chỉ vật lý, khâu trực tiếp xuyên qua toan. “Đường thẳng” không còn là một hình ảnh đại diện; nó trở thành một lực căng thực, tạo ra bóng đổ thật trong không gian.

Shield #2 by Holly Miller (2020)

Tương tự, Tom Henderson tiến vào lãnh địa của bề mặt công nghiệp, sử dụng Plexiglas và sơn dầu để tạo ra những tác phẩm điêu khắc treo tường có khả năng giữ lại ánh sáng và phản xạ, biến đổi theo từng chuyển động của người xem. Trong khi đó, Louise Blyton thách thức bốn góc vuông tiêu chuẩn của hội họa bằng những toan định hình và vải lanh thô, làm mềm đi cạnh sắc hình học thông qua kết cấu của vật liệu tự nhiên. Những thực hành này nhắc nhở chúng ta rằng hình học không chỉ là một khái niệm trong đầu; nó là một thứ tồn tại trong thế giới thực, mang theo trọng lượng, chất liệu và hậu quả.

KẾT LUẬN: SỐNG CHUNG VỚI CÁC HỆ THỐNG

Chúng ta đang sống giữa những hình học mà mình không hề lựa chọn: quy hoạch đô thị, giao diện số, các mạng lưới logistics. Trừu tượng hình học không chỉ phản chiếu những hệ thống ấy; nó mở ra một không gian để quan sát chúng, làm chậm chúng lại, hoặc tưởng tượng những khả thể khác.

Cho dù thông qua những bản nhạc trầm tư của Elizabeth Gourlay hay sự giải mã đô thị của Tom McGlynn, những nghệ sĩ này đều chứng minh rằng hình học không phải là một cái lồng. Nó là một ngôn ngữ. Và thách thức hiện nay không phải là lặp lại những khuôn mẫu cũ, mà là xem những hình thức này vẫn có thể lên tiếng như thế nào trong một thế giới nơi hình học đã trở thành vừa là môi trường sống, vừa là sự giới hạn của chúng ta.

Untitled 2023 (Black-Purple) (Left) & Untitled 2023 (Red-White) by Jasper van der Graaf (2023)

Nguồn: ideelart

Biên dịch: Thu Thảo

Xem lại bài viết phần 1 tại đây