Trương Hiểu Cương và Gia đình lý tưởng thời kỳ Cách mạng văn hóa ( Phần 6 )

( Trương Hiểu Cương, Mẹ và con 2 )

Những bức tranh mang tính chính trị
Ngay trước khi bắt đầu thực hiện series "Bloodline", Trương Hiểu Cương đã sớm suy nghĩ về mối quan hệ giữa cá nhân và nhà nước. Việc nhận diện những ý tưởng xuất hiện trong các tác phẩm trước đó của ông là chìa khóa để hiểu cách chúng được phát triển và hoàn thiện trong "Đại Gia đình số 3". Tác phẩm "Sáng Thế — Sự Ra Đời của Một Nước Cộng Hòa Số 1" (1992) là một trong những bức tranh cuối cùng ông thực hiện trước chuyến đi ra nước ngoài, cũng như trước giai đoạn tạm ngừng sáng tác.
Trong "Sáng Thế", có thể nhận ra nhiều mạch ý tưởng sau này sẽ xuất hiện trong "Đại Gia đình số 3", dù khi ấy chúng vẫn còn rời rạc và chưa được hoàn thiện, mới ở giai đoạn hình thành ban đầu. Ở trung tâm bức tranh là hình ảnh một em bé màu đỏ ngồi trên một chiếc rương gỗ. Trên chiếc rương đặt một cuốn sách và một tấm khăn trắng. Em bé cùng cuốn sách được chiếu sáng bởi một mảng ánh sáng đặc trưng trong hội họa của Trương. Phần nền của bức tranh được cấu thành từ các bức ảnh của những nhân vật quan trọng trong lịch sử Đảng Cộng sản Trung Quốc trước năm 1949, như Mao Trạch Đông thời trẻ, Chu Ân Lai và các chiến sĩ Hồng quân Trung Quốc. Tất cả đều là những yếu tố quan trọng trong ký ức  quốc gia của Trung Quốc.
Trương cho rằng đây là tác phẩm đầu tiên ông sử dụng hình ảnh nhiếp ảnh trong tranh, mở đầu cho một phương pháp sáng tác sau này trở thành dấu ấn đặc trưng trong nghệ thuật của ông. Bức tranh được thể hiện bằng những nét cọ phóng khoáng, giàu tính biểu cảm. Trong bố cục ấy, các biểu tượng mang tính cá nhân, như chiếc rương hay tấm khăn trắng  được đặt ở tiền cảnh, đối diện với câu chuyện lịch sử mang tầm vóc quốc gia ở phía sau.
Như Jonathan Fineberg và Gary Xu nhận xét, đứa bé trong tranh “được nhuộm màu đỏ cách mạng ngay từ khi sinh ra”, qua đó cho thấy cuộc sống của một con người Trung Quốc gắn liền với chính trị ngay từ những khoảnh khắc đầu tiên của đời mình.
Khi so sánh "Sáng Thế" với "Đại Gia đình số 3", có thể thấy Trương Hiểu Cương đã dần tinh lọc và hoàn thiện những ý tưởng này để tạo nên một hình ảnh ký ức trau chuốt hơn. Trang phục quân đội và huy hiệu Mao xuất hiện như những dấu hiệu của tinh thần nhiệt thành mang tính quốc gia. Tuy nhiên, thay vì tồn tại như những biểu tượng tách rời trên bề mặt tranh như trong "Sáng Thế", trong "Đại Gia đình số 3" chúng đã trở thành một phần của chính các nhân vật, thể hiện sự đan xen chặt chẽ giữa các lớp ký ức.
Hình ảnh một Hồng vệ binh nhỏ trong "Đại Gia đình số 3" gợi lại ý nghĩa tương tự như em bé đỏ trong "Sáng Thế", nhấn mạnh việc trẻ em sớm tiếp xúc với những vấn đề chính trị. Đồng thời, lối vẽ mượt mà trong "Đại Gia đình số 3" cũng tạo ra cảm giác đồng nhất và trật tự, điều mà "Sáng Thế" khó đạt được do đặc trưng của những nét cọ biểu cảm mạnh mẽ.
Sự so sánh này cho thấy hành trình của Trương Hiểu Cương  trong việc lý tưởng hóa ký ức cá nhân: những yếu tố từng được thể hiện khá trực diện trên bề mặt tranh dần được chắt lọc và tổng hợp thành một hình ảnh mang vẻ hài hòa, ít nhất là ở bề ngoài.

Biên dịch và soạn : Bảo Long