Triển lãm “For Theresa”: Thế giới hội họa đa tầng của Mandy El-Sayegh

Triển lãm nghệ thuật “For Theresa” của Mandy El-Sayegh diễn ra tại Space K Seoul từ tháng 19/3 - 21/6/2026. Đây là một trong những triển lãm nghệ thuật đương đại đáng chú ý tại Hàn Quốc, lấy cảm hứng từ nghệ sĩ kiêm nhà văn người Mỹ gốc Hàn Theresa Hak Kyung Cha. Triển lãm không chỉ là lời tri ân dành cho một nhân vật có ảnh hưởng sâu sắc đến hội họa đương đại, mà còn mở ra hành trình khám phá phong cách cá nhân độc đáo của nữ họa sĩ người Anh gốc Malaysia và Palestine.

"For Theresa" - Lời tri ân dành cho Theresa Hak Kyung Cha

Hình ảnh trưng bày tác phẩm “For Theresa” của Mandy El-Sayegh tại Space K Seoul © Lee JunHo

Cái tên “For Theresa” được Mandy El-Sayegh đặt để tưởng nhớ Theresa Hak Kyung Cha, nghệ sĩ kiêm nhà văn người Mỹ gốc Hàn, tác giả cuốn “Dictée” (1982). Trong tác phẩm này, bà khai thác những chủ đề về ngôn ngữ, ký ức, thân phận người phụ nữ và lịch sử của những con người phải rời xa quê hương. Thay vì tái hiện những câu chuyện ấy bằng hình ảnh minh họa, Mandy El-Sayegh lựa chọn một cách tiếp cận khác: sử dụng chính vật liệu để gợi lên ký ức và lịch sử. 

Ngay khi bước vào triển lãm tranh nghệ thuật “For Theresa”, người xem gần như không còn cảm giác đang đứng trong một phòng trưng bày thông thường. Tường triển lãm được phủ kín bởi báo chí, sách cũ, tài liệu lưu trữ và nhiều ấn phẩm in ấn, tất cả được Mandy El-Sayegh sưu tầm từ Hàn Quốc và nhiều quốc gia khác nhau. Trước khi nhìn vào từng bức tranh, người xem đã được đặt giữa một "ma trận" hình ảnh, đây là cách Mandy El-Sayegh dẫn dắt người xem bước vào thế giới thị giác mà cô xây dựng. 

Tiền giấy, bản đồ, quảng cáo, tranh cổ điển hay sơ đồ y khoa được đặt cạnh nhau trên cùng một bề mặt. Có hình ảnh lập tức thu hút ánh nhìn, có dòng chữ khiến người xem muốn đọc tiếp, cũng có những vết sơn, nếp gấp hay lớp giấy kéo sự chú ý trở lại với chính chất liệu của bức tranh. Không có một hình ảnh nào giữ vai trò trung tâm, cũng không có một câu chuyện nào được kể theo trình tự. Thay vào đó, các chất liệu và hình ảnh liên tục xuất hiện, chồng lấn và gợi mở nhiều cách diễn giải, khiến người xem phải tự kết nối những mảnh ghép để hiểu tác phẩm. 

“Grand Collection of World Art”

Một trong những điểm nhấn của triển lãm là series “Grand Collection of World Art”, dựa trên  quá trình nghiên cứu của Mandy El-Sayegh về lịch sử thuộc địa và di cư tại Hàn Quốc. Ý tưởng của nữ họa sĩ bắt nguồn từ một cuốn sách cũ về nghệ thuật thế giới mà nữ họa sĩ tình cờ tìm thấy tại Hàn Quốc, trên bìa sách là bức tranh sơn dầu “Grande Odalisque” của Jean Auguste Dominique Ingres. Từng được xem là biểu tượng của hội họa phương Tây thế kỷ XIX, hình ảnh người phụ nữ khỏa thân trong tác phẩm vừa khiến cơ thể nữ giới tựa như một đối tượng để chiêm ngưỡng, vừa phản ánh cách phương Tây tưởng tượng về phương Đông như một vùng đất xa xôi, huyền bí và đầy sức quyến rũ. 

Hình ảnh trong series “Grand Collection of World Art” (Totem) và ảnh trong “Grand Collection of World Art” (Canon) của của Mandy El-Sayegh © Thaddaeus Ropac (bên trái),  Space K Seoul (bên phải).

Tuy nhiên, trong tác phẩm của mình, Mandy El-Sayegh không tái hiện, tôn vinh “Grande Odalisque” hay hình tượng trong tác phẩm. Gương mặt của nhân vật chỉ xuất hiện mờ nhạt ở một góc tranh, trong khi phần còn lại bị bao phủ bởi báo chí, chữ Hàn Quốc, quảng cáo thương mại và nhiều hình ảnh cắt dán khác. Trên cùng một bề mặt còn xuất hiện The Independent - tờ báo tư nhân đầu tiên của Hàn Quốc cùng hình tượng “jangseung” - những cột gỗ bảo hộ làng trong văn hóa Triều Tiên. Các yếu tố thuộc nhiều thời kỳ và bối cảnh khác nhau được đặt cạnh nhau mà không có bất kỳ lời giải thích hay sự phân cấp nào.

Những hình ảnh ấy không ghép lại thành một "bản đồ văn hóa" hay một câu chuyện hoàn chỉnh. Chúng cùng tồn tại trong trạng thái chồng lấn và va chạm, phản ánh một thế giới nơi lịch sử, truyền thông, văn hóa đại chúng và các biểu tượng truyền thống luôn song hành, ảnh hưởng lẫn nhau.

Khi vẻ đẹp và bạo lực cùng hiện diện trong một tác phẩm 

Phần cuối của triển lãm đưa người xem đến một không gian có bầu không khí nặng nề hơn. Toàn bộ sàn căn phòng được phủ kín bằng báo rồi quét lên một lớp latex đỏ mỏng, khiến mặt đất giống như một tấm thảm được nhuộm màu máu. Theo bước chân của người xem, những trang báo về chiến tranh, chính trị và đời sống hiện đại dần hiện lên dưới lớp màu đỏ trong suốt; gắn với nhiều tầng ý nghĩa khác nhau, từ ký ức của mẹ Mandy El-Sayegh khi làm việc tại các đồn điền cao su ở Malaysia, sức sống bền bỉ của người Palestine đến màu đỏ tượng trưng cho sự thịnh vượng trong văn hóa Trung Hoa. Bao quanh không gian ấy là những bức tường dựng đứng như bia mộ và âm thanh cầu nguyện vang lên ngắt quãng.

Trên các bức tranh thuộc series “Burning Square”, hình ảnh từ chiến dịch quảng cáo Tiffany&Co. của nữ diễn viên Anya Taylor Joy xuất hiện cạnh những bài báo về chiến tranh, bạo lực và thảm sát, trong đó có trang nhất của tờ Financial Times với dòng tít về cuộc xung đột Israel - Hamas. Xen giữa các lớp hình ảnh là giấy vàng mã - một chất liệu quen thuộc trong các nghi lễ tâm linh ở Đông Á và Đông Nam Á.

Hình ảnh trưng bày tác phẩm “For Theresa” của Mandy El-Sayegh tại Space K Seoul © Lee JunHo

Điều đáng chú ý là Mandy El-Sayegh không cố gắng giải thích mối liên hệ giữa những hình ảnh này, nữ họa sĩ cũng không lên tiếng cho bất kỳ cộng đồng nào. Thay vào đó, cô để các biểu tượng cùng tồn tại, cùng hiện diện. Chính sự kề cận giữa vẻ đẹp, sự xa xỉ, chiến tranh và cái chết khiến người xem nhận ra một thực tế quen thuộc của thế giới hôm nay, một thế giới luôn được cấu thành từ những mâu thuẫn chưa bao giờ thực sự được hóa giải.

Lời kết

Hình ảnh trưng bày tác phẩm “For Theresa” của Mandy El-Sayegh tại Space K Seoul © Lee JunHo 

Thông qua “For Theresa”, Mandy El-Sayegh cho thấy hội họa đương đại không chỉ dừng lại ở việc tạo nên hình ảnh đẹp mắt, mà còn trở thành phương tiện để khám phá lịch sử, ký ức và bản sắc từ nhiều góc nhìn khác nhau. Việc kết hợp tranh vẽ, chất liệu in, tài liệu lưu trữ và nghệ thuật sắp đặt tạo nên một không gian mà mỗi hình ảnh đều mang nhiều tầng ý nghĩa.

Thay vì đưa ra một thông điệp hay lời giải thích rõ ràng, triển lãm khuyến khích người xem quan sát, liên kết và tự tìm ra cách diễn giải của riêng mình. Chính lối tiếp cận ấy đã khẳng định Mandy El-Sayegh là một trong những họa sĩ nổi bật của hội họa đương đại và giúp  trở thành một sự kiện nghệ thuật đáng chú ý trong năm 2026. 

Biên tập: Nguyễn Thùy Linh

Nguồn: Material Collisions: Mandy El-Sayegh’s “For Theresa” at Space K Seoul