Thế hệ họa sĩ trừu tượng mới của London (Phần 2)

“Không thể phủ nhận rằng tôi là một phần của thế hệ nghệ sĩ trẻ đang khám phá hội họa trừu tượng, nhưng đồng thời, tôi cảm thấy tác phẩm của mình rất độc đáo,” Loeb, 26 tuổi, chia sẻ. Nữ họa sĩ sinh ra tại Brazil từng học cùng thời tại RCA với Pam Evelyn, Li Hei Di và nhiều nghệ sĩ khác, nhưng cô nhanh chóng bác bỏ ý cho rằng giữa họ vẫn còn tồn tại một cuộc đối thoại.

“Tôi không xem tác phẩm của họ, chúng tôi cũng không thường xuyên đi chơi hay bàn luận, hoặc thăm xưởng vẽ của nhau,” Loeb nói. Với cô, mối liên hệ này mang tính chất tình cờ. “Chúng tôi đơn giản là đang cùng làm việc trong một làn sóng ý thức đang diễn ra.”

Với nhiều kỹ thuật vẽ khác nhau và tình yêu màu sắc của trường phái Fauvism, Loeb tạo nên những phong cảnh hỗn độn mà kỳ ảo – có thể hình dung như Matisse vẽ trên những cây nấm. Phong cách của cô mang cảm giác tươi mới, một phần vì nó chỉ mới hình thành vài năm gần đây. Thậm chí, Loeb còn nhớ chính xác khoảnh khắc phong cách ấy ra đời.

Sophia Loeb - Photo: Jo Metson Scott
Sophia Loeb đặt yếu tố xúc giác vào vị trí trung tâm trong thực hành nghệ thuật của mình. “Tôi cảm thấy kết nối rất mạnh với tác phẩm khi vẽ bằng chính đôi tay,” Loeb chia sẻ. “Khi đó, tôi làm việc một cách tự nhiên hơn, và cũng dễ dàng tạo ra những khoảng thô ráp có chủ ý trong bề mặt tranh.”

Điều đó xảy ra trong một buổi vẽ đầy bối rối tại xưởng vào năm 2022, khi nữ nghệ sĩ đang chuẩn bị rời quê nhà São Paulo - nơi cô trải qua quãng thời gian đại dịch - để trở lại London bước vào năm thứ hai của chương trình thạc sĩ. Sau hai học kỳ làm việc từ xa tẻ nhạt, viễn cảnh quay lại học trực tiếp tại trường mang đến cảm giác nhẹ nhõm. Thế nhưng, khi nhìn vào chồng tranh mới hoàn thành, sự háo hức ấy nhanh chóng bị thay thế bởi một cơn khủng hoảng niềm tin. Tất cả những chi tiết mà cô đã dày công trau chuốt trong nhiều tháng bỗng trở nên phẳng lặng, quá trau chuốt, như những đứa con kỳ lạ của một tâm trí bị bào mòn bởi thời gian cách ly.

Cuối cùng, sự chú ý của Loeb chuyển sang một bức tranh bị bỏ dở. “Tôi thực sự thất vọng vì mình đã không hoàn thành tác phẩm đó,” cô nhớ lại bằng giọng điệu nhẹ nhàng, thản nhiên, hoàn toàn đối lập với những gì cô sắp kể. “Vì thế tôi đặt nó xuống sàn và vẽ một bức trừu tượng điên rồ, hoàn toàn không liên quan gì đến những gì tôi từng làm. Tôi ném bột màu lên trên và vẽ bằng tay, sử dụng tất cả những cây bút màu dầu này.” Tên của bức tranh ấy là gì? “Eureka.” Với Loeb, đó chính là khoảnh khắc khi một điều gì đó bùng vỡ và trồi lên.

Sophia Loeb, Somos os ancestrais daqueles que virão (2024)

Cách tiếp cận "tổng hợp" này khá phổ biến trong giới họa sĩ cùng thời với cô. Kỹ thuật của những nghệ sĩ này thường không theo lối mòn – một số dùng chổi quét sơn, số khác dùng lòng bàn tay miết sơn lên rồi cạo đi. Họ không quá cầu toàn hay nâng niu quy trình, mà quan tâm nhiều hơn đến những hiệu ứng bí ẩn mà quá trình ấy tạo ra. Nhiều người làm việc “vượt khỏi chiến lược, ngay cả khi họ có một kế hoạch sẵn,” theo lời Franck Gautherot, nhà sáng lập không gian nghệ thuật Le Consortium tại Dijon, nơi ông đồng tổ chức triển lãm mang tên "Trừu tượng (tái) sáng tạo – 20 người dưới 40 tuổi" hồi đầu năm nay. “Điều hay nhất là họ sẽ không nói cho bạn biết về điều đó.”

Sinh ra tại Thẩm Dương, Trung Quốc, Li, 27 tuổi, chuyển sang Mỹ học đại học, sau đó sang London và theo học Cao đẳng Nghệ thuật Chelsea ở London để hoàn thành chương trình cử nhân. Đến khi ghi danh chương trình sau đại học tại Royal College of Art (RCA) năm 2020, Li, người sử dụng đại từ they/them - đã cảm thấy mệt mỏi với kiểu sáng tác mà họ cho rằng mình bị định hình và áp đặt từ trước. Trong những hệ thống ấy, “bạn luôn cảm thấy cần phải đóng một vai — vai mà họa sĩ Trung Quốc từ trước đến nay vẫn phải đóng,” Li chia sẻ. “Bạn có cảm giác như mình buộc phải phô bày di sản văn hóa để có được tấm vé bước vào cuộc chơi.”

Li Hei Di - Photo: Jo Metson Scott

Giống như Loeb, Li cuối cùng đã tìm thấy sự tự do trong nghệ thuật trừu tượng. Các tác phẩm hiện tại của họ mang sắc thái đặc, u tối và mờ khói, tràn ngập những gam màu hóa học và các ảo ảnh như sương, gợi cảm giác bầu trời đêm bừng sáng bởi pháo hoa. “Tôi dần nhận ra [văn hóa của mình] không phải là thứ tôi bắt buộc phải đưa vào tranh,” họ nói tiếp. “Nếu tôi thành thật với bức tranh, thì một điều gì đó thuộc về tôi tự khắc sẽ hiện ra.”

Li Hei Di - The Unforeseen Flooding the Abyss, 2023

Nguồn: Sotheby's

Dịch & Biên soạn: Thu Thảo

Xem tiếp bài viết phần 3 tại đây