Rachel Jones và Nghệ Thuật Trừu Tượng: Khám Phá Những Vùng Đất Của Sự Bất Định

( SMIIIILLLLEEEE, 2021 )

Trong một cuộc trò chuyện từ xưởng vẽ tại London, Rachel Jones đã chia sẻ một góc nhìn sâu sắc: “Tôi nghĩ chúng ta thường khao khát mọi thứ phải được giải quyết triệt để để có thể thấu hiểu chúng. Nhưng thực tế, đôi khi bạn có thể thấu hiểu sự vật theo những cách phức tạp và đa diện hơn thế.” Các tác phẩm của Jones luôn xoáy sâu vào những trạng thái chuyển tiếp đầy biến động: sự giao thoa giữa hội họa và đồ họa, giữa nghệ thuật trừu tượng và hình thể, hay giữa quá khứ và hiện tại. Với hơn một thập kỷ kinh nghiệm trong lĩnh vực hội họa sau khi tốt nghiệp Trường Nghệ thuật Glasgow và hoàn thành thạc sĩ tại Học viện Hoàng gia London vào năm 2019, Jones đang bước vào một giai đoạn sáng tạo mới. Ở đó, cô cảm thấy thoải mái hơn khi làm việc với những điều chưa được định hình, và có lẽ là không thể định hình.

Sự chuyển mình này bắt nguồn từ mùa thu năm ngoái, khi Jones đồng viết kịch bản và sản xuất Hey, Maudie – một vở nhạc kịch opera được trình diễn tại St James’s Piccadilly, London. Đây là một hướng đi hoàn toàn mới, một trải nghiệm mà cô mô tả như việc “nhảy xuống từ một vách đá”. Khi quay trở lại với hội họa, Jones nhận thấy mình tiếp cận chất liệu quen thuộc với một sự tự do và cởi mở chưa từng có. Cô khẳng định rằng sự táo bạo này là hệ quả trực tiếp từ quá trình làm opera – việc dấn thân vào những điều chưa biết nhưng vẫn giữ vững niềm tin vào khát khao nội tại trong việc biểu đạt bản thân thông qua nhiều hình thức nghệ thuật khác nhau.

Trong triển lãm cá nhân đầu tiên tại Mỹ mang tên "!!!!!" (diễn ra tại Bảo tàng Di sản Phi châu - MoAD ở San Francisco đến hết ngày 1/9), Jones đã giới thiệu một loạt tác phẩm mới đầy đột phá. Đây là lần đầu tiên cô thực hiện các bức tranh nghệ thuật trừu tượng trên nền vải lanh thay vì vải toan (canvas) truyền thống. Dù vẫn giữ nguyên phong cách đặc trưng với những mảng màu rực rỡ và những nét phấn dầu dày, giàu sức sống, các tác phẩm này đã bắt đầu tích hợp những khoảng trống (không gian âm) nguyên bản. Điều này giúp tôn vinh kết cấu tự nhiên của sợi vải lanh vào cấu trúc tổng thể của bức tranh. Jones chia sẻ rằng với vải lanh, cấu trúc dệt và màu nhuộm tự nhiên của nó đã tự thân tạo nên một câu chuyện, biến bề mặt vải thành một trường màu sắc riêng biệt chứ không chỉ là một khoảng trống cần được lấp đầy.

( không gian triển lãm “!!!!!,” 2024, tại Bảo Tàng Châu Phi Diaspora, San Francisco )

Một điểm nhấn quan trọng trong sự nghiệp của Jones là sự mê hoặc đối với hình ảnh miệng và răng – những motif trung tâm xuất hiện xuyên suốt từ những năm 2010 đến nay. Chúng thường hiện diện ngay trong tiêu đề các tác phẩm và triển lãm như lick your teeth, they so clutch, SMIIILLLLEEEE (2021) hay bức tranh đôi A Sliced Tooth (2020). Tuy nhiên, những khuôn miệng trong tranh nghệ thuật trừu tượng của cô không dùng để cười; chúng phản ánh lịch sử lâu đời và phức tạp về việc khắc họa đặc điểm của người da đen trong nghệ thuật, đồng thời đại diện cho những cách thức đa dạng mà con người sử dụng ngôn ngữ cơ thể để truyền tải thông điệp.

Dù các bức họa của Jones dường như thiếu đi tính tự sự rõ ràng, nhưng ngôn ngữ lại đóng vai trò cốt lõi trong tư duy sáng tạo của cô. Nữ họa sĩ thừa nhận rằng cảm hứng của cô phần lớn đến từ việc đọc sách hơn là quan sát trực quan các sự vật xung quanh. Trong tương lai, cô hy vọng sẽ tìm được nhiều không gian hơn cho việc viết lách. Chính khả năng diễn đạt mục đích một cách bản năng và trực diện đã tạo nên chiều sâu cảm xúc mãnh liệt trong các tác phẩm của cô. Jones luôn bị thu hút bởi thách thức trong việc truyền đạt nhiều sự thật cùng một lúc, liên tục điều hướng giữa ranh giới mong manh của thực tại và hư cấu trong thế giới nghệ thuật trừu tượng đầy mê hoặc.

Nguồn : artnews

Biên dịch : Bảo Long