Nhìn lại phiên đấu giá lịch sử về Tây Tạng tại Bonhams

Chân dung Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 trong lễ đăng quang, do Krishna Kanwal vẽ | Bonhams

Tính đến ngày 7/1/2026, phiên đấu giá diễn ra tại Bonhams New Bond Street (London) vào tháng 6/2025 vẫn được nhắc tới như một dấu mốc đặc biệt, nơi hội tụ của nghệ thuật, lịch sử và ngoại giao. Phiên đấu giá này không chỉ thiết lập kỷ lục mới cho họa sĩ Ấn Độ Krishna Kanwal, mà còn mở ra một không gian nhìn lại hiếm có về Tây Tạng trong nửa đầu thế kỷ 20, thông qua bộ sưu tập và tư liệu cá nhân của nhà ngoại giao Anh Sir Basil Gould.

Tranh màu nước của Krishna Kanwal và khoảnh khắc lịch sử năm 1940

Trọng tâm của phiên đấu giá là loạt 40 tranh màu nước nguyên bản của Krishna Kanwal, ghi lại lễ đăng quang năm 1940 của 14th Dalai Lama tại Lhasa. Đây là những tác phẩm lần đầu tiên xuất hiện trên thị trường đấu giá, mang giá trị kép: vừa là thực hành hội họa, vừa là tư liệu lịch sử trực quan.

Toàn bộ loạt tranh đạt tổng mức £457,600, trong đó tác phẩm The Dalai Lama on the throne on 22 February 1940 được gõ búa ở mức £152,800. Những bức tranh này không chỉ tái hiện nghi lễ, nhân vật và không khí của sự kiện, mà còn lưu giữ một thời điểm mang tính bản lề trong lịch sử tinh thần và chính trị của Tây Tạng.

Lễ đăng quang và bối cảnh tâm linh – chính trị

Lễ đăng quang của Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14, Tenzin Gyatso, diễn ra khi ngài mới bốn tuổi, sau quá trình tìm kiếm hóa thân kéo dài nhiều năm của tăng đoàn Tây Tạng. Các tranh của Kanwal, cùng những ghi chép liên quan, cho thấy sự đan xen chặt chẽ giữa nghi thức tôn giáo và trật tự chính trị đương thời — một đặc điểm then chốt trong cấu trúc xã hội Tây Tạng trước giữa thế kỷ 20.

Trong sự kiện này, Sir Basil Gould — khi đó là Political Officer phụ trách Sikkim, Bhutan và Tây Tạng — có mặt với vai trò quan sát và ghi chép. Những mô tả của ông về sự điềm tĩnh và khí chất của vị Đạt Lai Lạt Ma nhỏ tuổi sau này trở thành tư liệu quan trọng, giúp định hình cách phương Tây nhìn nhận Tây Tạng trong giai đoạn tiền hiện đại.

Tư liệu cá nhân của Sir Basil Gould: một kho lưu trữ thị giác hiếm có

Bên cạnh tranh của Kanwal, bộ sưu tập cá nhân của Sir Basil Gould cũng là một phần đáng chú ý của phiên đấu giá. Bảy album ảnh lớn với hơn 1.500 bức chụp từ chuyến công cán tới Lhasa giai đoạn 1936–1937 mang lại cái nhìn trực tiếp về đời sống, nghi lễ và cảnh quan Tây Tạng trước những biến động lớn của lịch sử.

Đáng chú ý, các thước phim màu 16mm Kodachrome trong bộ sưu tập — từng được trình chiếu cho Vua George VI và Hoàng hậu Elizabeth năm 1937 — đã bổ sung thêm chiều kích động cho kho tư liệu, vượt ra ngoài khuôn khổ của nhiếp ảnh tĩnh.

Một phiên đấu giá vượt khỏi giá trị thị trường

Tổng cộng, 49 lô đấu giá đạt mức £952,000, với tỷ lệ bán thành công gần như tuyệt đối. Tuy nhiên, nhìn lại sau hơn nửa năm, giá trị của phiên đấu giá này không chỉ nằm ở con số hay kỷ lục cá nhân của Krishna Kanwal. Điều quan trọng hơn là cách các tác phẩm và tư liệu đã được đưa trở lại diễn ngôn công chúng, như những chứng tích thị giác về một giai đoạn lịch sử – văn hóa phức tạp của Tây Tạng.

Phiên đấu giá tại Bonhams vì thế có thể được xem như một trường hợp tiêu biểu, nơi thị trường nghệ thuật giao thoa với lịch sử, ký ức và nghiên cứu học thuật — cho thấy vai trò của đấu giá không chỉ là mua bán, mà còn là tái kích hoạt những câu chuyện đã từng bị khuất lấp.

Xem thêm:

Người đấu giá

Những nhà đấu giá tốt nhất

Dịch & biên tập: Trung Nam
Nguồn: World Art News