Khoa học thần kinh về cái đẹp: Nghệ sĩ tạo ra hạnh phúc như thế nào? (Phần 3)

Vì thế, hành trình tìm kiếm cái đẹp, mặc dù đôi khi bị chỉ trích là đơn giản hóa, là một con đường nghệ thuật chính đáng như bất kỳ con đường nào khác. Cái đẹp trong nghệ thuật có thể mang lại hạnh phúc, giúp ta tạm quên đi sự hỗn loạn của thế giới và tạo ra những khoảnh khắc chiêm nghiệm thuần túy

KHOA HỌC THẦN KINH VỀ TRẢI NGHIỆM THẨM MỸ

Những nghiên cứu gần đây trong lĩnh vực khoa học thần kinh ủng hộ quan điểm rằng nghệ thuật hướng đến vẻ đẹp thực sự đảm nhiệm một chức năng tâm lý quan trọng. Các nghiên cứu cho thấy việc chiêm ngưỡng các tác phẩm nghệ thuật đẹp mắt có thể làm giảm mức cortisol (hormone gây căng thẳng), hạ huyết áp và tăng cảm giác hạnh phúc. Phản ứng của não bộ đối với cái đẹp liên quan đến nhiều hệ thống: hệ thống khen thưởng (dopamine), các trung tâm xử lý cảm xúc (hệ thống limbic) và các khu vực liên quan đến trí nhớ và việc tạo ra ý nghĩa.

Điều này cho thấy rằng các nghệ sĩ tạo ra những tác phẩm đẹp không chỉ đơn thuần là tạo ra "những bức tranh đẹp"- họ đang tạo ra những trải nghiệm có thể thực sự cải thiện sức khỏe tinh thần và hạnh phúc về mặt cảm xúc. Trong thế giới ngày càng căng thẳng, chức năng này của nghệ thuật trở nên đặc biệt có giá trị.

Gratitude (2023) - Nikolaos Schizas

NGHỆ THUẬT NHƯ MỘT NGUỒN HẠNH PHÚC

Nghệ thuật tập trung vào việc theo đuổi cái đẹp - như tác phẩm của Matisse, Bonnard, Klein, hay các nghệ sĩ trừu tượng đương đại khám phá màu sắc và hình thức thuần túy - không hề đơn giản hóa hay thiếu chiều sâu. Những nghệ sĩ này không chỉ tạo ra những tác phẩm "dễ chịu"; họ kiến tạo ra những trải nghiệm cảm xúc vang vọng sâu sắc với người xem. Nghiên cứu thần kinh học thẩm mỹ cho thấy những tác phẩm này tác động trực tiếp đến não bộ của chúng ta, giải phóng các chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến khoái cảm và phần thưởng.

Garden (2013) - Pierre Bonnard

Trong bối cảnh đương đại, khi nghệ thuật đôi lúc trở nên quá nặng về trí tuệ hay trừu tượng, việc theo đuổi cái đẹp nhắc nhở chúng ta rằng nghệ thuật cũng có thể đơn giản là một nguồn hạnh phúc. Mặc dù nghệ thuật có thể mang tính lật đổ, khiêu khích hoặc gây khó chịu, nhưng nó cũng có khả năng mang lại niềm vui, sự thanh thản và cảm giác bình yên.

Những nghệ sĩ chọn con đường này – những “người tạo ra hạnh phúc” – hiểu rằng cái đẹp không hề hời hợt mà mang chiều sâu thực sự. Họ nhận ra rằng trong một thế giới đầy phức tạp và thường xuyên tăm tối, việc tạo ra những khoảnh khắc hưởng thụ thẩm mỹ thuần túy không phải là trốn tránh thực tại mà là một sự bổ sung cần thiết cho nó.

Cái đẹp, không chỉ đơn thuần là một cấu trúc văn hóa hay vấn đề thị hiếu, dường như bắt nguồn sâu xa từ sinh học của chúng ta. Theo nghĩa đó, những nghệ sĩ chọn tạo ra cái đẹp không chỉ là người những người tạo ra trải nghiệm thẩm mỹ mà còn, theo một cách rất thực tế, là những người tạo ra hạnh phúc. Họ nhắc nhở chúng ta rằng sức mạnh của nghệ thuật không chỉ nằm ở khả năng thách thức và khơi gợi mà còn ở khả năng chữa lành, truyền cảm hứng và mang lại niềm vui cho trải nghiệm của con người.

Terra Incognita 7(2018) - Jessica Snow

Nguồn: ideelart

Biên dịch: Thu Thảo

Xem lại bài viết phần 1 tại đây