Khám phá “Thời kỳ xanh” và “Thời kỳ hồng” trong hội họa của Picasso

Khi nhắc đến Pablo Picasso, nhiều người nghĩ ngay đến chủ nghĩa Lập thể và những tác phẩm làm thay đổi lịch sử nghệ thuật thế kỷ XX. Tuy nhiên, trước khi trở thành một trong những họa sĩ nổi tiếng thế giới, Picasso đã trải qua hai giai đoạn sáng tác quan trọng trong sự nghiệp của mình: “Thời kỳ xanh” (The Blue Period) và “Thời kỳ hồng” (The Rose Period). Đây không chỉ là những cột mốc đánh dấu sự trưởng thành của người nghệ sĩ trẻ mà còn đặt nền móng cho ngôn ngữ tạo hình độc đáo sau này của ông.

Thời kỳ xanh (1901 - 1904) - Nỗi buồn được vẽ bằng màu sắc

Năm 1900, Picasso rời Tây Ban Nha đến Paris - trung tâm nghệ thuật phồn hoa nhất châu Âu lúc bấy giờ, chàng họa sĩ trẻ nhanh chóng hòa nhập với đời sống nghệ thuật tại đây.  Tuy nhiên, một biến cố lớn đã làm thay đổi hoàn toàn thế giới nội tâm của Picasso. Năm 1901, người bạn thân của ông là Carles Casagemas tự sát sau một cuộc tình tan vỡ. Cái chết của Casagemas đã khiến ông ám ảnh và đau khổ, trở thành chất xúc tác cho sự ra đời của “Thời kỳ xanh” trong sự nghiệp hội họa của Picasso.

Đúng như tên gọi, các tác phẩm trong giai đoạn này được bao trùm bởi những gam màu lạnh như xám đen, xanh lam và xanh lá cây yếu ớt. Những sắc xanh trải dài trên khung vải gợi nên cảm giác cô đơn, u uất và tuyệt vọng đã miêu tả những năm tháng tuổi 20 chìm trong đói nghèo và bi kịch của Picasso.

“The Old Guitarist” © Pablo Picasso

Ông hướng đến những con người bị xã hội lãng quên như gái mại dâm, người say rượu, người vô gia cư hay chỉ đơn giản là những người đấu tranh với áp lực của cuộc sống hàng ngày. Thay vì khắc họa vẻ hào nhoáng của Paris, Picasso tập trung vào mặt tối của cuộc sống đô thị và những nỗi bất hạnh của con người. Nhiều tranh Picasso trong giai đoạn này mang bầu không khí u ám, với các nhân vật có thân hình gầy gò, khuôn mặt dài và ánh mắt trầm tư như mang nặng nỗi niềm của chính ông.

Dù không mang lại thành công thương mại lớn vào thời điểm đó, “Thời kỳ xanh” lại là giai đoạn giúp Picasso khám phá chiều sâu tâm lý con người. Đây cũng là lúc ông bắt đầu khẳng định nghệ thuật không chỉ là tái hiện thực tại mà còn là phương tiện biểu đạt cảm xúc và tư tưởng cá nhân.

Thời kỳ Hồng (1904 - 1906) - Ánh sáng sau những ngày u tối

Khoảng năm 1904, bầu không khí trong tranh Picasso bắt đầu thay đổi. Khi định cư tại khu nghệ sĩ Bateau-Lavoir ở Montmartre, Paris, ông kết giao với nhiều nhà thơ và trí thức, đặc biệt là cuộc gặp gỡ với bà Fernande Olivier - nàng thơ của đời mình. Từ đây, sự nghiệp của ông bước vào “Thời kỳ hồng”, hay còn gọi là “Thời kỳ hoa hồng” - một trong những giai đoạn nổi tiếng nhất trong sự nghiệp.

Nếu màu xanh từng thống trị các tác phẩm trước đó thì giờ đây bảng màu của Picasso trở nên ấm áp hơn với các sắc hồng, cam nhạt, đỏ đất và màu da người. Sự thay đổi này mang đến cảm giác nhẹ nhàng và tươi sáng hơn cho người xem.

“Family of Saltimbanques” © Pablo Picasso

Tuy nhiên, bên dưới những gam màu tươi sáng, các nhân vật trong tranh vẫn mang vẻ trầm lặng và suy tư. Khác với cách các họa sĩ như Toulouse-Lautrec hay Edgar Degas mô tả sự náo nhiệt của các buổi biểu diễn, Picasso lại tập trung vào đời sống nội tâm phía sau sân khấu của những nghệ sĩ xiếc rong, chú hề, diễn viên nhào lộn và những người biểu diễn đường phố. Họ thường xuất hiện trong trạng thái nghỉ ngơi, lặng lẽ hoặc chìm trong suy nghĩ thay vì biểu diễn trên sân khấu. Những bức tranh của Picasso trong giai đoạn này cho thấy sự cân bằng giữa vẻ đẹp tạo hình và chiều sâu cảm xúc, đồng thời báo hiệu những chuyển biến quan trọng trong tư duy nghệ thuật của ông.

Mùa hè năm 1906 tại làng Gósol của Tây Ban Nha đánh dấu giai đoạn cuối của “Thời kỳ hồng”. Tại đây, Picasso chuyển sang sử dụng các gam màu đất và nghiên cứu sâu hơn về hình thể con người. Ông chịu ảnh hưởng từ nghệ thuật Iberia cổ đại cũng như các họa sĩ Paul Gauguin và Paul Cézanne. Những hình tượng mạnh mẽ, được giản lược về đường nét trong giai đoạn này đã mở đường cho kiệt tác “Les Demoiselles d’Avignon” (1907) và sự ra đời của chủ nghĩa Lập thể.

Bước chuyển mình trong hành trình sáng tạo của họa sĩ Picasso

“Thời kỳ xanh” và “Thời kỳ hồng” được xem là hai chương quan trọng trong hành trình sáng tạo của Picasso. Nếu “Thời kỳ xanh” giúp ông khám phá sức mạnh của cảm xúc và chiều sâu nhân văn, thì “Thời kỳ hồng” lại mở ra những thử nghiệm mới về hình khối, màu sắc và cấu trúc tạo hình.

Chính sự chuyển biến trong phong cách sáng tác đã giúp Picasso tìm thấy hướng đi nghệ thuật mang dấu ấn riêng. Những năm tháng ấy không chỉ là bước khởi đầu của một họa sĩ trẻ mà còn là nền móng cho những đóng góp quan trọng của ông đối với tranh nghệ thuật và lịch sử hội họa thế giới.

Hơn một thế kỷ sau, các tác phẩm thuộc hai giai đoạn này vẫn khiến công chúng ngưỡng mộ bởi sự chân thành và khả năng khắc họa những trạng thái sâu kín nhất của con người. Đây chính là giai đoạn cho thấy Picasso không chỉ là một thiên tài hội họa, mà còn là một nghệ sĩ luôn không ngừng tìm kiếm và đổi mới bản thân.

Biên tập: Nguyễn Thùy Linh

Nguồn: Hyperallergic