Đại hải trình để trở về của Odysseus thông qua lăng kính nghệ thuật (Phần 2)

[Đọc tiếp tại Phần 1]

6. Hòn đảo của Circe

Sau cơn bão, Odysseus cùng đồng đội trôi dạt đến hòn đảo của nữ phù thủy Circe. Những người lính đầu tiên đặt chân lên bờ nhanh chóng bị biến thành đàn lợn bởi phép thuật của bà. 

Circe Offering the Cup to Odysseus (1891) © John William Waterhouse

Jealous Circe (1892) © John William Waterhouse

Circe enticing Ulysses (1786) © Angelica Kauffmann

Nhờ thảo dược moly do Hermes ban tặng, Odysseus không bị mê hoặc và thuyết phục Circe trả lại hình dạng con người cho các đồng đội. Đoàn thuyền sau đó lưu lại trên đảo một năm trong sự hiếu khách của Circe, trước khi tiếp tục lên đường tìm về Ithaca.

7. Cuộc gặp Tiresias dưới Âm phủ 

Trước khi tiếp tục hành trình, Odysseus làm theo lời Circe, xuống Âm phủ để tìm gặp nhà tiên tri mù Tiresias. 

Teiresias Foretells the Future to Odysseus (1800) © Henry Fusell

Tại đây, ông được cảnh báo rằng Poseidon vẫn sẽ tiếp tục cản đường, đồng thời tuyệt đối không được động đến đàn gia súc thiêng của thần Mặt Trời trên đảo Thrinacia nếu không muốn chuốc lấy diệt vong. 

Trước khi rời cõi chết, Odysseus còn gặp lại linh hồn người mẹ và những anh hùng đã ngã xuống trong cuộc chiến thành Troy, rồi tiếp tục lên đường trở về Ithaca.

8. Những nàng Sirens 

Rời khỏi Âm phủ, đoàn thuyền tiến đến hòn đảo của những nàng Sirens - những sinh vật nổi tiếng với tiếng hát mê hoặc khiến mọi thủy thủ đều lao vào chỗ chết. 

Ulysses and the Sirens (1891) © John William Waterhouse

The Siren Vase (TK V TCN) © The Siren Painter

Biết trước hiểm họa, Odysseus ra lệnh cho các đồng đội bịt tai bằng sáp ong, còn bản thân ông tự trói mình vào cột buồm để có thể lắng nghe tiếng hát mà không bị cuốn theo. Dù liên tục vùng vẫy và van xin được thả ra khi đoàn thuyền lướt ngang hòn đảo, Odysseus vẫn được các thủy thủ giữ chặt cho đến khi con tàu rời khỏi tầm mê hoặc của Sirens.

9. Giữa Scylla và Charybdis

Rời hòn đảo của Sirens, Odysseus cùng đoàn thuyền tiến vào eo biển nơi hai quái vật bất tử Scylla và Charybdis ngự trị. 

Để tránh xoáy nước khổng lồ của Charybdis, ông buộc phải cho thuyền đi sát vách đá của Scylla. Đúng như dự liệu, con quái vật nhiều đầu bất ngờ lao xuống, cướp đi sáu người thủy thủ ngay trước mắt Odysseus. 

Odysseus Between Scylla and Charybdis (1806) © William Bromley

10. Đàn gia súc của thần Mặt Trời

Thoát khỏi eo biển chết chóc, đoàn thuyền cập bến đảo Thrinacia - nơi chăn thả đàn gia súc thiêng của thần Mặt Trời Helios. 

Dù đã được Tiresias cảnh báo từ trước, cơn đói kéo dài khiến các thủy thủ phá vỡ lời thề và giết gia súc của vị thần. 

Theft of the Cattle of Helios (1550-1551) © Pellegrino Tibaldi

Ulysses and the Cattle of Helios, the Sun God (1600-1605) © Johannes Stradanus

Cơn thịnh nộ của các vị thần lập tức giáng xuống: Zeus đánh tan đoàn thuyền bằng sấm sét, Poseidon nổi sóng dữ nhấn chìm tất cả. 

Chỉ duy nhất Odysseus sống sót và trôi dạt đến hòn đảo của nữ thần Calypso.

11. Bảy năm trên đảo của Calypso

Calypso and Odysseus (1907) © Sir William Russell Flint 

Calypso cứu Odysseus khỏi biển cả và giữ ông trên hòn đảo của mình suốt bảy năm. 

Dù hứa ban cho ông sự bất tử nếu ở lại, nữ thần vẫn không thể khiến Odysseus từ bỏ khát vọng trở về Ithaca và đoàn tụ với Penelope. 

Ulysses and Calypso (1882) © Arnold Böcklin

Cuối cùng, Zeus sai Hermes đến truyền lệnh giải thoát ông. Calypso giúp Odysseus đóng bè, chuẩn bị lương thực và tiễn ông lên đường, dù biết rằng những thử thách phía trước vẫn chưa kết thúc.

12. Nausicaa và người Phaeacia

Ulysses and Nausicaa (1888) © Jean Veber

Odysseus and Nausicaa (1615-1673) © Salvator Rosa

Vừa rời đảo Calypso, Odysseus lại bị Poseidon đánh chìm chiếc bè giữa biển khơi. 

Nhờ Athena dẫn đường, ông trôi dạt đến vương quốc Phaeacia và được công chúa Nausicaa cứu giúp. Vua Alcinous đón tiếp ông trọng thị, lắng nghe câu chuyện về cuộc chiến thành Troy và mười năm lưu lạc. 

Sau đó, người Phaeacia đưa Odysseus trở về Ithaca, khép lại hành trình lênh đênh kéo dài suốt hai thập kỷ của Odysseus.

[Đọc tiếp tại Phần 3]

***

Tác giả: Gia Phương

Nguồn: The Collector, ArtReview, National Geographic