-
-
-
Tổng tiền thanh toán:
-
Tin tức
Bức bích họa trần lớn nhất thế giới của Giambattista Tiepolo tại Cung điện Würzburg
Giambattista Tiepolo là một trong những họa sĩ góp phần đưa Venice trở lại vị trí nổi bật trên bản đồ nghệ thuật châu Âu vào thế kỷ 18. Đỉnh cao trong sự nghiệp của ông có lẽ là quần thể bích họa tại Cung điện Würzburg (Würzburger Residenz), nằm ở Bavaria, miền nam nước Đức. Phủ kín vòm trần phía trên cầu thang chính của cung điện, tác phẩm trải dài từ tầng trệt lên tầng một với diện tích lên tới 19 x 30,5 mét, được xem là một trong những bức tranh nổi tiếng và là bức bích họa trần lớn nhất thế giới.
”Apollo and the Four Continents” (1750 - 1753)
Thời kỳ Rococo gắn liền với những tên tuổi lớn của hội họa Pháp như Antoine Watteau, François Boucher hay Jean-Honoré Fragonard. Thế nhưng, Tiepolo cũng để lại dấu ấn riêng trong diện mạo của hội họa Rococo. Những gam màu phấn nhẹ nhàng, đầy chất thơ của ông được đặt giữa những khung cảnh giàu kịch tính, tạo nên sự tương phản đặc trưng và góp phần làm nên vẻ quyến rũ của nghệ thuật hội họa Rococo.
Cầu thang chính tại Cung điện Würzburg
Trong thời gian từ năm 1750 đến 1753, Tiepolo cùng con trai Domenico, người đồng thời là trợ lý của ông, đã sống và làm việc tại Đức theo lời mời của Hoàng tử - Giám mục Karl Philip von Greiffenklau.
Hình tượng Apollo trong ”Apollo and the Four Continents” (1750 - 1753)
Tác phẩm hội họa đồ sộ này khắc họa một cảnh tượng mang tính biểu tượng với tên gọi “Apollo and the Four Continents”. Nếu ngày nay chúng ta quen thuộc với cách phân chia thành nhiều châu lục, thì vào thế kỷ 18, những vùng đất như châu Đại Dương hay Nam Cực vẫn còn khá xa lạ và chưa được biết đến rộng rãi.
Ý tưởng xuyên suốt của bức bích họa khá đơn giản: tái hiện hành trình của mặt trời vòng quanh thế giới. Ở vị trí trung tâm là Apollo, phía sau ông là mặt trời đang dần nhô lên. Bên cạnh Apollo là hai người phụ nữ cầm những vật gắn liền với hình tượng của Apollo là cây đàn lyre và ngọn đuốc, trong khi hai thiên thần nhỏ đang chuẩn bị cỗ xe cho ông. Trên nền trời xung quanh là những nhân vật mang tính ngụ ngôn, đại diện cho các hành tinh. Trong đám mây tối phía dưới Apollo có Venus và Mars; xa hơn là Mercury, Jupiter và Saturn. Diana cũng xuất hiện và đại diện cho Mặt Trăng.
Châu Mỹ
Hình tượng châu Mỹ trong ”Apollo and the Four Continents”
Phần ấn tượng nhất của bức bích họa lại nằm ở bốn hình tượng đại diện cho các châu lục, trải dọc theo những bức tường xung quanh. Khi bước lên cầu thang, hình tượng đầu tiên hiện ra trước mắt người xem là châu Mỹ. Châu lục này được nhân cách hóa thành hình ảnh một người phụ nữ bản địa trong trang phục truyền thống, ngồi trên lưng một con cá sấu khổng lồ. Qua hình ảnh ấy, châu Mỹ - “Tân thế giới” - tượng trưng cho những gì vẫn còn hoang sơ và chưa được thuần hóa.
Hình tượng châu Mỹ trong ”Apollo and the Four Continents”
Ngay bên phải hình tượng châu Mỹ là cảnh một vài người bản địa đang chuẩn bị thức ăn ngoài trời - chi tiết mà giới quý tộc châu Âu thời bấy giờ xem là dấu hiệu của sự “nguyên thủy”. Khi ấy, châu Âu còn lưu truyền những lời đồn rằng người Mỹ là những kẻ ăn thịt người, vì vậy Tiepolo đã đưa những chiếc đầu người vào bức tranh nghệ thuật này. Chúng xuất hiện bên cạnh hình ảnh một người đàn ông châu Âu đang hoảng sợ, được thể hiện bằng kỹ thuật rút ngắn phối cảnh đầy ấn tượng khi ông quan sát những người bản địa. Vào thời điểm đó, “Tân thế giới” vẫn còn xa lạ và gắn với đủ loại lời đồn kỳ quặc. Vì thế, châu Mỹ cũng như các châu lục khác trong bức tranh đều được thể hiện qua góc nhìn của người Tây Âu đương thời - khi chủ nghĩa đế quốc đang giữ vai trò chi phối, còn những khái niệm như lý thuyết hậu thuộc địa vẫn chưa xuất hiện.
Châu Phi
Hình tượng châu Phi trong ”Apollo and the Four Continents”
Tiếp tục đi lên cầu thang, người xem sẽ bắt gặp hình tượng châu Á và châu Phi. Châu Phi được khắc họa như một trung tâm giao thương, được nhân cách hóa thành một phụ nữ da đen đội khăn xếp, đây là hình ảnh kết hợp những đặc điểm mà người châu Âu thời bấy giờ gán cho Bắc Phi và châu Phi cận Sahara. Bà ngồi trên một con lạc đà giữa một khu chợ nhộn nhịp, trong khi một thương nhân mang đến cho bà hương liệu và vải vóc, tượng trưng cho sự giàu có của châu lục này.
Hình tượng châu Phi trong ”Apollo and the Four Continents”
Ở gần đó, một con khỉ đang chơi cùng một con đà điểu, gợi nhắc đến những loài động vật kỳ lạ mà người châu Âu khi ấy liên tưởng đến châu Phi.
Châu Á
Hình tượng châu Á trong "Apollo and the Four Continents"
Còn ở phía bên kia, châu Á được khắc họa dưới hình tượng một nhân vật ngồi trên lưng voi. Những nhân vật xuất hiện xung quanh gợi lên hình ảnh châu lục này như cái nôi của chữ viết, khoa học và chế độ quân chủ. Ngay dưới chân con voi là một tù nhân bị xiềng xích, qua đó cho thấy vị trí chiến lược của châu lục này.
Hình tượng châu Á trong "Apollo and the Four Continents"
Về phía bên phải, một nhóm nhân vật ngồi quanh một cột đá obelisk. Người mặc áo vàng là hình tượng đại diện cho chế độ quân chủ, một nhân vật khác cầm cây trượng caduceus, có lẽ là biểu tượng của y học. Những dòng chữ trên tường thực chất chỉ là các ký tự trang trí do Tiepolo sáng tạo ra.
Châu Âu
Hình tượng châu Âu trong "Apollo and the Four Continents”
Khi lên đến cuối cầu thang, chúng ta bắt gặp điểm kết của toàn bộ bố cục: châu Âu. Nàng ngồi trên ngai vàng, một tay đặt lên lưng con bò trắng, gợi nhắc đến nguồn gốc của mình trong thần thoại. Xung quanh là những hình tượng ngụ ngôn đại diện cho các loại hình nghệ thuật, trong đó có cả chính Tiepolo và kiến trúc sư của cung điện.
Hình tượng châu Âu trong "Apollo and the Four Continents”
Phía trên hình tượng châu Âu là một huy chương khắc chân dung Carl Philipp von Greiffenclau, người đã ủy nhiệm Tiepolo thực hiện bức bích họa này.
Bức bích họa tại Cung điện Würzburg xứng đáng được xem là một trong những kiệt tác vĩ đại nhất của thời kỳ Rococo. Đây cũng là một minh chứng quan trọng phản ánh tư tưởng của thời đại, cho thấy thế giới quan đầy hạn hẹp và coi mình là trung tâm của người Tây Âu thế kỉ 18. Chúng ta vẫn có thể thưởng thức tài năng và kỹ thuật bậc thầy của Tiepolo, nhưng điều quan trọng là cần đặt tác phẩm trong đúng bối cảnh lịch sử của nó, cũng như nhìn nhận đây là một bức tranh mang đậm dấu ấn của thời đại đã sản sinh ra nó.
Biên dịch: Nguyễn Thùy Linh
Nguồn: The Largest Ceiling Fresco in the World: Giambattista Tiepolo in Würzburger Residenz
***
