Artcore: Phong trào biến nhịp điệu thành màu sắc ( Phần 2 )

( Robert Delaunay, Tưởng nhớ Blériot )

Nguồn gốc của trường phái Orphism bắt nguồn từ đâu ?

Mặc dù nguồn gốc phong cách của trường phái Orphism nằm ở trường phái Lập thể—được Pablo Picasso và Georges Braque phát triển vào năm 1907, loại bỏ lối vẽ truyền thống, nhưng có thể nói Orphism có khởi đầu gần gũi hơn. Năm 1911, Sonia đã làm một chiếc chăn chắp vá cho con trai nhỏ của bà và Robert, Charles. Chiếc chăn được làm từ 70 mảnh vải hình tam giác và hình chữ nhật, lấy cảm hứng từ những chiếc chăn bà từng thấy “trong nhà của những người nông dân Nga”. Chiếc chăn thể hiện sự say mê của Sonia với màu sắc và hoa văn, và bà đã cho đóng khung và trưng bày nó dưới tiêu đề Couverture de Berceau  (1911).

Cả hai vợ chồng Delaunay đều say mê lý thuyết màu sắc , và Robert đặc biệt quan tâm đến công trình nghiên cứu của nhà hóa học người Pháp Eugène Chevreul, người đã khám phá tác động của các màu sắc tương phản lên mắt. Điều này sau đó được Apollinaire nhấn mạnh rằng tranh của một họa sĩ theo trường phái Orphist “nên truyền tải một ‘niềm vui thanh thả trong thẩm mỹ’, một cấu trúc ý nghĩa và một tầm quan trọng siêu phàm”.

Ngày nay, trường phái Orphism được ghi nhớ trong các tác phẩm nghệ thuật, bao gồm Prismes électriques (1914) của Sonia, hiện đang được trưng bày tại Trung tâm Pompidou ở Paris, và  Homage to Biérot (1914) của Robert, một phiên bản được lưu giữ tại Bảo tàng Grenoble và phiên bản còn lại tại Bảo tàng Nghệ thuật Basel.

Họa sĩ người Séc František Kupka cũng phản ánh phong trào này trong phong cách và tiêu đề các bức tranh như Amorpha, Fugue en deux couleurs (1912). Các bức tranh của Wassily Kandinsky như Composition IV cũng được coi là tác phẩm theo trường phái Orphist; nghệ sĩ này từ lâu đã bị cuốn hút bởi mối quan hệ giữa nghệ thuật thị giác và âm nhạc, từng nhấn mạnh: “Bản thân hình thức, ngay cả khi hoàn toàn trừu tượng, cũng có âm thanh nội tại của riêng nó.”

Những thiết kế theo phong cách Orphist của gia đình Delaunay cũng được chuyển từ tranh vẽ lên sân khấu khi họ được giao nhiệm vụ thực hiện vở ba lê Cleopatra năm 1917 của Sergei Dighilev . Robert đảm nhiệm phần thiết kế bối cảnh, còn Sonia thiết kế trang phục cho các vũ công với những họa tiết hình học và màu sắc rực rỡ.

Tại sao chúng ta vẫn còn bàn luận về chủ nghĩa Orph?

Năm 1936, nhà giám tuyển và sử gia nghệ thuật  Alfred Barr đã tạo ra sơ đồ nổi tiếng của mình , mô tả sự phát triển và ảnh hưởng lẫn nhau của các phong trào nghệ thuật kể từ những năm 1890. Một điểm đáng chú ý là, chủ nghĩa Orphism là phong trào duy nhất mà Barr cho rằng không hề ảnh hưởng đến bất kỳ phong trào nào khác. Tuy nhiên, chủ nghĩa Orphism được biết đến là đã ảnh hưởng đến các nghệ sĩ Op Art của những năm 1960, trong đó có Bridget Riley.

Chủ nghĩa Orphism được xem là một phong trào khó định vị trong lịch sử nghệ thuật phương Tây, bởi vì các nghệ sĩ của nó chỉ là một nhóm nhỏ, những người thực hành phong cách này trong ba năm ngắn ngủi trước khi Chiến tranh Thế giới thứ nhất bùng nổ. Việc Apollinaire chia rẽ với Robert Delaunay sau năm 1912 cũng khiến nhà phê bình này xa rời chủ nghĩa Orphism để ủng hộ chủ nghĩa Futurism.

Sau chiến tranh, trong khi các học trò của Delaunay như Henry Bruce tìm cách tạo ra nghệ thuật theo tinh thần của trường phái Orphism, cặp đôi trung tâm của phong trào đã phát triển vượt ra ngoài khuôn khổ đó, lấy cảm hứng từ các hình thức mới nổi như Dada và Chủ nghĩa Siêu thực. Tranh của Robert trở nên trừu tượng hơn, dù vẫn mang đậm chất động lực học của trường phái Orphism. Sau cái chết của chồng vào năm 1941, Sonia đã mở rộng đáng kể phạm vi sáng tác của mình , với những hình học sống động trải rộng trên nhiều chất liệu, từ dệt may và bối cảnh sân khấu đến ô tô và đồ dùng ăn uống. Bà vẫn giữ tình yêu với màu sắc và chủ nghĩa trừu tượng trữ tình cho đến cuối đời.

“Người nào biết cách cảm nhận mối quan hệ giữa các màu sắc, ảnh hưởng của màu này với màu khác, sự tương phản và bất hòa giữa chúng,” bà từng nói , “sẽ có được vô vàn hình ảnh đa dạng.”

Nguồn : artnet

Biên dịch : Bảo Long