Triển lãm của Araya Rasdjarmrearnsook: Giữa Vòng Hoa và Bó Hoa (phần 1)

Araya Rasdjarmrearnsook, The Bouquet and the Wreath, MAIIAM Contemporary Art Museum, Chiang Mai, 26/7/2025–25/5/2026

Là một nhân vật lặng lẽ nhưng có trọng lượng trong nghệ thuật đương đại Thái Lan, thực hành và đời sống của Araya Rasdjarmrearnsook luôn in đậm dấu ấn nữ tính, khát vọng và độ quánh đặc lơ lửng của cái chết. Với Araya, niềm vui chỉ là thứ được vay mượn, còn khổ đau thì ngân dài trong hậu cảnh của đời sống; mỗi cá nhân phải tự học cách vượt qua những dòng chảy ấy và giữ mình nổi lên. Sáng tác dồi dào cả trong nghệ thuật lẫn viết lách, bà chuyển hóa trải nghiệm sống, giấc mơ và thị kiến thành một thế giới đầy ám ảnh gồm hư cấu, sắp đặt điêu khắc, nhiếp ảnh và video.

Triển lãm “The Bouquet and the Wreath” tại MAIIAM — thành phố nơi nghệ sĩ hiện sinh sống — khảo sát 45 năm lao động sáng tạo của bà, từ thập niên 1980 đến nay. Trưng bày tái dựng và tái ngữ cảnh hóa các sắp đặt quan trọng của Araya: từ những tác phẩm điêu khắc đào sâu thế giới nội tâm phức tạp của nữ giới đến các video gợi nhắc việc trò chuyện với xác chết, giải phẫu ký ức thân thể và đối diện nỗi đau mất mát người thân.

Cái chết là người bạn đồng hành thường trực trong thực hành của Araya. Nó hiện diện bên khung giường bị lật úp — một cú đảo gây sốc — trong Has Girl Lost Her Memory? (1994/2025). Chiếc giường trống bị chôn vùi một nửa dưới đống vỏ bắp khô: ký vật không chỉ của món quà vặt thời thơ ấu mà còn của nghề kết vòng hoa tang lễ ở làng bà. Một sự tĩnh lặng rờn rợn toát ra từ chất liệu ấy, như thể cái chết vừa chờ đợi vừa mời gọi chúng ta về cõi nghỉ vĩnh hằng. Araya hồi tưởng đám tang mẹ khi bà mới ba tuổi — đám tang đầu tiên đầy ám ảnh của cuộc đời bà. Ký ức của bà vì thế luôn bước đi trên lằn ranh giữa sống và chết — hai thực tại không thể tách rời.

Chiếc giường trống tái xuất trong Dinner with Cancer (Rebirth) (1993/2025), đặt chênh vênh trên bậc thang, vương vãi ống truyền dịch. Trên đó là một hộp kính gợi hình trái tim mong manh với các động mạch rỗng. Những bát chất lỏng đen như máu bệnh lý bao quanh, tường phía sau cũng nhuốm mực tối. Các vật thể bất an này gợi lại ký ức về cái chết của cha bà trong bệnh viện — về sự chăm sóc và tận tụy của bà cho đến hơi thở cuối cùng — và về tính mong manh của đời sống, cũng như nỗ lực vô vọng níu giữ khi tử thần gõ cửa.

Nguồn : ARTASIAPACIFIC

Xem thêm: Phần 2

Biên dịch và soạn : Tú Uyên