Nghệ Thuật Nigeria Hiện Đại (Phần 1)

Clara Etso Ugbodaga-Ngu, “Elemu” Yoruba Palm Wine Seller, 1963.

Ngày 1 tháng 10 năm 1960, Nigeria giành được độc lập khỏi ách thống trị thực dân Anh. Ngay sau tuyên bố này, các thành viên của Hội Nghệ sĩ Zaria đã công bố một bản tuyên ngôn kêu gọi các nghệ sĩ trong nước kiến tạo một bản sắc hậu thuộc địa mới. Trong tuyên ngôn do nghệ sĩ Uche Okeke chấp bút, họ thúc đẩy việc xây dựng “một nền văn hóa mới cho một xã hội mới,” kết hợp nghệ thuật bản địa và lịch sử châu Phi—từ biểu tượng học đến chất liệu—với những chiến lược chọn lọc của chủ nghĩa Hiện đại châu Âu nhằm tạo ra một nền nghệ thuật mới, mang bản sắc Nigeria rõ rệt.

Trong những năm tiếp theo, các nghệ sĩ Nigeria đối mặt với di sản chính trị của chủ nghĩa thực dân, đồng thời sáng tạo nên những tác phẩm tôn vinh và kết nối cộng đồng người Phi toàn cầu, cũng như phục hưng các hình thức nghệ thuật đa dạng trước thời kỳ xâm chiếm. Triển lãm “Nigerian Modernism” tại Tate Modern, London (diễn ra đến ngày 10 tháng 5 năm 2026) là cuộc trưng bày quy mô lớn đầu tiên tại Vương quốc Anh theo dõi những chuyển biến này. Bao gồm các tác phẩm từ thập niên 1940 đến 1990, triển lãm quy tụ khoảng 250 hiện vật của hơn 50 nghệ sĩ. Tại đây, chủ nghĩa Hiện đại Nigeria không được nhìn nhận như một phong trào đơn nhất, mà như một nỗ lực định vị Nigeria trong bối cảnh nghệ thuật toàn cầu. Và cũng như tình hình chính trị của đất nước vẫn đang tiếp tục biến đổi, nghệ thuật của nó cũng không ngừng chuyển động.

Trong số những người tiên phong của phong trào, tranh của Aina Onabolu khắc họa các chủ thể Nigeria, đồng thời duy trì những kỹ thuật phương Tây được du nhập từ các trường học thời thuộc địa. Portrait of an African Man (1955) là một trong nhiều bức chân dung thể hiện cách ông tiếp nhận kỹ thuật phương Tây nhưng dùng nó để diễn đạt con người châu Phi thoát khỏi những khuôn mẫu thực dân. Những nghệ sĩ hiện đại sớm khác, như Justus D. Akeredolu, kết hợp đào tạo phương Tây với vật liệu và phương pháp địa phương. Các tượng nhỏ của ông gợi nhắc những hình thức lịch sử của châu lục và được chạm khắc từ các u gai của cây kapok (bông gòn) bản địa.

Nguồn : artandantiquesmag

Xem tiếp : Phần 2 

Biên dịch và soạn : Tú Uyên