9 Phong Cách Nghệ Thuật Trừu Tượng Mà Mọi Nhà Sưu Tập Cần Biết

( Color Field Painting bởi Renee Johannes  )

Với cuộc cách mạng công nghiệp và tất cả những tiến bộ công nghệ sau đó, thế giới dường như không ngừng vận động và phát triển. Xung đột cũng là yếu tố định hình nghệ thuật trừu tượng. Đầu thế kỷ 20 là thời kỳ đầy bất ổn, với Thế chiến thứ nhất, Đại suy thoái và Thế chiến thứ hai xảy ra liên tiếp. Nghệ thuật trừu tượng ra đời từ bối cảnh thay đổi này – một loại hình biểu đạt nghệ thuật mới cho một thế giới mới.

 Định nghĩa Nghệ thuật Trừu Tượng

Nghệ thuật trừu tượng rất khó định nghĩa bởi sự ra đời của nó đã trải dài qua nhiều quốc gia trong suốt nhiều thập kỷ. Về cốt lõi, tranh nghệ thuật trừu tượng là một sự dịch chuyển có chủ đích khỏi thực tại hoặc quy tắc thông thường.

Các trường phái nghệ thuật Lãng mạn (Romanticism), Ấn tượng (Impressionism), Biểu hiện (Expressionism) – cùng với các tác phẩm hội họa năng động, giàu tính họa sĩ của các nghệ sĩ liên quan đến các phong cách tương ứng – thường được coi là tiền thân của nghệ thuật Hiện đại và Nghệ thuật Trừu tượng. Các nghệ sĩ trừu tượng đã từ chối luật xa gần, chủ nghĩa tự nhiên và các thực hành nghệ thuật khác đã làm nền tảng cho sản xuất nghệ thuật trong nhiều thế kỷ. Nghệ thuật trừu tượng với tư cách là một thể loại không cố gắng mô tả thực tại một cách chân thực mà thay vào đó nhằm đạt được một hiệu ứng, cảm xúc hoặc thậm chí là một bầu không khí nhất định thông qua việc sử dụng hình dạng, màu sắc và khối. Phần lớn, tranh nghệ thuật trừu tượng là phi hình thể (non-figurative) và phi đại diện (non-representational). Điều đó có nghĩa là nó không tái hiện các đối tượng, con người hoặc ý tưởng như chúng thường xuất hiện, mà thay vào đó truyền tải chúng.

 Các Loại Hình Nghệ Thuật Trừu Tượng

Nghệ thuật trừu tượng vẫn tiếp tục phát triển mạnh mẽ, với nhiều nghệ sĩ đương đại tiếp tục thử nghiệm với các bố cục của họ. Dưới đây là hướng dẫn chung về các loại hình nghệ thuật trừu tượng khác nhau, cách nhận biết chúng và các nghệ sĩ liên quan đến các thể loại này.

 Chủ nghĩa Biểu hiện Trừu tượng (Abstract Expressionism)

Chủ nghĩa Biểu hiện Trừu tượng là thuật ngữ được sử dụng để mô tả một hình thức hội họa hiện đại mới nổi lên vào giữa thế kỷ 20, chủ yếu ở Mỹ. Giống như tiền thân là Chủ nghĩa Biểu hiện vào thế kỷ 19, các hình thức trừu tượng trong thể loại này biểu lộ ý tưởng hoặc cảm xúc của nghệ sĩ. Các nghệ sĩ như Willem de Kooning và Jackson Pollock đã làm việc theo cách ngẫu hứng, rất khác so với các phương pháp tuyến tính và chính xác của các bậc thầy cổ điển. Mặc dù lịch sử nghệ thuật thường nhanh chóng vẽ nên một bức tranh rất nam tính về thể loại này, nhưng một số nữ nghệ sĩ đáng kinh ngạc từ thời kỳ này hiện đang nhận được nhiều sự công nhận hơn, chẳng hạn như Alma Thomas, Grace Hartigan và Joan Mitchell. Mặc dù đáng buồn là thường bị lu mờ bởi người chồng nổi tiếng, Willem, Elaine de Kooning cũng là một Nghệ sĩ Biểu hiện Trừu tượng sung mãn.

Tính phổ quát của biểu cảm và cảm xúc này vẫn gây được tiếng vang với cả khán giả và nghệ sĩ. Các nghệ sĩ đương đại như Jane Pryor và Vera Komnig tiếp tục kết hợp những nét cọ táo bạo và sự ngẫu hứng vào tác phẩm của họ, làm phong phú thêm kho tàng tranh nghệ thuật trừu tượng.

 Hội họa Hành động (Action Painting)

Hội họa Hành động có liên quan chặt chẽ với Chủ nghĩa Biểu hiện Trừu tượng, một số người coi nó là một xu hướng nằm trong phạm vi rộng lớn hơn của 'AbEx'. Bắt đầu với những bức tranh nổi tiếng vấy sơn do Jackson Pollock tạo ra, thuật ngữ này thường dùng để chỉ những tác phẩm được tạo ra bằng cách nhỏ giọt, đổ hoặc văng sơn trực tiếp lên bề mặt.

Mặc dù có thể không được gọi trực tiếp bằng cùng một tên, thể loại này vẫn tồn tại và phát triển mạnh mẽ trong nghệ thuật xoay (spin art). Bắt đầu vào những năm 1960, nghệ thuật xoay có thể được thấy trong tác phẩm của Alfons Shilling và Annick Gendron. Tuy nhiên, các nghệ sĩ đương đại đang làm việc ngày nay, chẳng hạn như Damien Hirst, đã tự mình "xoay" (spin) thể loại này theo một cách riêng.

 Hội họa Trường Màu (Color Field Painting)

Tương tự như Hội họa Hành động, Hội họa Trường Màu thường được coi là một phần của phạm vi rộng lớn hơn của Chủ nghĩa Biểu hiện Trừu tượng. Được đặt tên như vậy bởi các bức tranh trường màu được đặc trưng bởi các mảng màu lớn, phẳng và đơn sắc. Màu sắc được sử dụng rất quan trọng, vì hiệu ứng có thể là vui tươi hoặc u sầu. Các nghệ sĩ như Mark Rothko, với những bức tranh khổ lớn thường được đặt tên theo màu sắc được sử dụng, là đồng nghĩa với phong trào nghệ thuật này.

Định nghĩa về hội họa trường màu rất rộng, vì các tác phẩm giống như cầu vồng của Morris Louis cũng thường được coi là quan trọng đối với thể loại này. Các nghệ sĩ đương đại thực hành bao gồm Carrie Moyer, Peter Tollens và Osamu Kobayashi, những người đang ghi dấu ấn của mình vào di sản lâu dài của hội họa trường màu trong lĩnh vực tranh nghệ thuật trừu tượng.

 Chủ nghĩa Lập thể (Cubism)

Chủ nghĩa Lập thể đã tạo nên một dấu ấn không thể phai mờ trong lịch sử của cả nghệ thuật Hiện đại và Nghệ thuật Trừu tượng. Nghệ thuật trừu tượng được coi là một nhánh của Chủ nghĩa Lập thể, chứ không phải ngược lại. Phong trào tiên phong này được dẫn đầu bởi Pablo Picasso và George Braque, đã cách mạng hóa hội họa và điêu khắc châu Âu. Cái tên Chủ nghĩa Lập thể xuất phát từ nhà phê bình nghệ thuật Louis Vauxcelles, người nhận xét về tác phẩm của Braque được cấu tạo từ các khối lập phương (cubes). Và dĩ nhiên, ông đã đúng. Trong Chủ nghĩa Lập thể, các đối tượng, con người, ý tưởng được phân tích và chia nhỏ thành các hình thức giống khối lập phương phản ánh bố cục cơ bản hoặc khái niệm định hình chúng.

Chủ nghĩa Lập thể đã ảnh hưởng đến nhiều phong cách, chẳng hạn như Chủ nghĩa Kiến tạo (Constructivism), Chủ nghĩa Vị lai (Futurism) và Chủ nghĩa Tối thượng (Suprematism). Trên thực tế, Chủ nghĩa Lập thể vẫn có ảnh hưởng cho đến ngày nay, vì những hình thức lập thể khét tiếng này được thấy trên mọi thứ từ nghệ thuật kỹ thuật số đến điêu khắc.

 Chủ nghĩa Biểu hiện (Expressionism)

Mặc dù đã được đề cập ngắn gọn dưới thuật ngữ Chủ nghĩa Biểu hiện Trừu tượng, tuy nhiên hai thuật ngữ này có những khác biệt quan trọng. Cơ bản trong sự phát triển của nghệ thuật trừu tượng nói chung, các tác phẩm biểu hiện là sự mô tả quan điểm chủ quan của từng nghệ sĩ, bóp méo hình thức để tạo ra hiệu ứng cảm xúc hoặc kịch tính. Các phong trào hiện đại quan trọng như Der Blaue Reiter và Bauhaus, cùng với các nghệ sĩ như Wassily Kandinsky và Paul Klee, là những nhân tố quan trọng trong sự phát triển và tiếp nối của Chủ nghĩa Biểu hiện.

{ Expressionist Paintings of a Scientist }

Giống như Chủ nghĩa Lập thể, Chủ nghĩa Biểu hiện đã truyền cảm hứng cho nhiều phong trào nghệ thuật khác – bao gồm các nhóm cục bộ như những người Biểu hiện Boston và New York.

 Trừu tượng Hình học (Geometric Abstraction)

Được định nghĩa đơn giản, trừu tượng hình học là việc sử dụng các hình thức hình học đơn giản trong một không gian phi ảo ảnh. Về cơ bản, đó là – các hình dạng trên một bề mặt phẳng. Được hình thành từ Chủ nghĩa Lập thể, thế giới được tái hiện trong trừu tượng hình học được cấu tạo hoàn toàn bằng hình học. Phong trào nghệ thuật này nằm trong phạm vi rộng hơn của 'trừu tượng hậu họa sĩ' (post-painterly abstraction), một thuật ngữ được đặt ra bởi nhà phê bình nghệ thuật Clement Greenberg, với các nghệ sĩ như Fernand Leger và Francois Morellet đóng vai trò nổi bật trong sự phát triển của nó. Đặc biệt, Morellet là một ví dụ thú vị, với tư cách là một nghệ sĩ đa ngành, ông đã đưa ý tưởng trừu tượng hình học (và ý tưởng về 'bề mặt phẳng') vào các tác phẩm ba chiều, cũng như nghệ thuật ánh sáng.

{ Geometric Wall Sculpture | Thread, Nails, and Wood }

Trừu tượng Hình học tiếp tục truyền cảm hứng cho các nghệ sĩ, thể hiện trong các tác phẩm của Brent Hallard và Vera Molnar, chẳng hạn. Các tác phẩm này góp phần tạo nên sự đa dạng của tranh nghệ thuật trừu tượng.

 Chủ nghĩa Phi hình thể (Informalism)

Thường được gọi là Art Informel (Nghệ thuật Phi chính thức), Chủ nghĩa Phi hình thể là một phong trào nghệ thuật phát triển vào những năm 1940 và 50. Cùng với các phong trào hậu chiến khác, Chủ nghĩa Phi hình thể đã từ bỏ trừu tượng hình học để tìm kiếm một cái gì đó, ít trang trọng và mang tính trực giác hơn. Art Informel thường được nghiên cứu cùng với các phong trào như Trừu tượng Lãng mạn (Lyrical Abstraction), Hội họa Chất liệu (Matter Painting) và Chủ nghĩa Dấu chấm (Tachisme).

 Chủ nghĩa Tạo hình Mới (Neo-plasticism)

Thuật ngữ này bắt nguồn từ tiếng Hà Lan 'de nieuwe beelding,' nghĩa đen là một loại hình nghệ thuật 'mới'. Không giống như phần còn lại của các danh mục trong bài viết này, Chủ nghĩa Tạo hình Mới không phải là một phong trào mà là một lý thuyết nghệ thuật. Lý thuyết này được công bố như một phần của các tạp chí De Stijl và có mối liên hệ mật thiết với nhóm nghệ sĩ cụ thể đó, đặc biệt là Piet Mondrian.

Chủ nghĩa Tạo hình Mới được dẫn dắt bởi quan niệm rằng nghệ thuật nên loại bỏ những phần không thuộc về nó – chỉ để lại những yếu tố cơ bản nhất. Tôi chắc rằng hầu hết chúng ta đều có thể nhớ lại tính tuyến tính và màu sắc cơ bản định hình nên tác phẩm của Mondrian, đây là một nhánh đặc biệt của tranh nghệ thuật trừu tượng.

 Nghệ thuật Ảo giác (Op Art)

Một nhánh phổ biến của Trừu tượng Hình học, Op Art (viết tắt của optical art - nghệ thuật thị giác) tạo ra hoặc sử dụng – à, bạn đoán đúng rồi đó – các ảo ảnh quang học. Một sự phát triển lớn vào những năm 60, với những người như Bridget Riley thử nghiệm với lý thuyết màu sắc và tâm lý học để tạo ra các tác phẩm bẻ cong tâm trí. Đây có lẽ là một phong trào nghệ thuật có nền tảng vững chắc nhất trong lịch sử nghệ thuật. Các nghệ sĩ từ lâu đã bị ám ảnh bởi ý tưởng đánh lừa người xem, đặc biệt thông qua việc sử dụng các kỹ thuật trompe-l’œil (đánh lừa thị giác).

Thể loại này vẫn tồn tại và phát triển mạnh mẽ, với các nghệ sĩ như Gilbert Hsiao, Christiane Grimm và Adriana Dorta đang định nghĩa lại cách nghệ thuật được nhìn nhận. Bridget Riley cũng tiếp tục hoạt động, tạo ra những tác phẩm độc đáo của riêng mình.

Nguồn : 9 Abstract Art Styles Every Collector Should Know

Biên dịch : Bảo Long