Willem de Kooning: ...Tên người được viết trên mặt nước

Dù được coi là cha đẻ của Hội họa Hành động, một phương thức biểu đạt trừu tượng, thuần hình thức và đầy bản năng — Willem de Kooning thường sáng tác dựa trên thực tại quan sát được, chủ yếu là hình thể và phong cảnh. Từ 1950 đến 1955, ông thực hiện loạt tranh "Women" nổi tiếng, kết hợp hình dáng con người với kỹ thuật đắp sơn mãnh liệt, màu sắc táo bạo và những nét vẽ phóng khoáng của Chủ nghĩa Biểu hiện Trừu tượng. Những chân dung nữ giới này gây tranh cãi không chỉ bởi sự trần trụi, lòe loẹt mà còn vì việc duy trì tính hình thể ,một lựa chọn bị giới nghệ sĩ biểu hiện trừu tượng đương thời coi là thụt lùi, nhưng ông vẫn kiên trì theo đuổi trong nhiều thập kỷ.

Tác phẩm "Composition" đóng vai trò cầu nối giữa loạt tranh "Women" và giai đoạn tiếp theo được nhà phê bình Thomas Hess gọi là Phong cảnh Đô thị Trừu tượng (1955–58). Theo nghệ sĩ: "Phong cảnh nằm trong người đàn bà và người đàn bà hiện hữu trong phong cảnh." Thực vậy, Composition cho thấy một "Người đàn bà" bị làm mờ đi bởi những nhát chổi xáo động, màu sắc xung đột và bố cục tổng thể không điểm nhìn cố định. Ra đời khi ông có xưởng vẽ tại trung tâm New York, những vệt màu đỏ, xanh ngọc và vàng chrome đầy năng lượng trong tranh gợi lên nhịp sống hối hả của thành phố mà không cần tái hiện bất kỳ cư dân hay hình dáng đô thị cụ thể nào.

Được vẽ 20 năm sau khi de Kooning chuyển đến East Hampton để tìm sự yên bình, ...Whose Name Was Writ in Water lấy thiên nhiên làm chủ đề. Nước là đề tài yêu thích của ông; ông đã sáng tạo kỹ thuật vẽ nhanh, trơn trượt với những mảng màu dày bồi mép tua tủa và những vết nhỏ giọt để truyền tải sự uyển chuyển, tan chảy của dòng nước. Tiêu đề tác phẩm lấy từ văn bia trên mộ nhà thơ Keats mà de Kooning đã thấy tại Rome năm 1960. Theo nhà phê bình Harold Rosenberg, đây là cách de Kooning đối diện trực diện nhất với sự vô thường và những thứ đang dần biến mất.

Luôn nỗ lực củng cố nội dung bằng kỹ thuật, de Kooning chồng lấp các lớp màu liên tục, biến mỗi bức họa thành một tập hợp của những dấu vết thị giác phù du. Ngôn ngữ hội họa xáo trộn và không gian nén chặt của thời kỳ phong cảnh đô thị dần được khuếch tán trong các tác phẩm muộn. Bố cục mở hơn, bảng màu thanh thoát và những nhát cọ lỏng, mềm mại cho thấy một họa sĩ đã rũ bỏ sự ngột ngạt của phố thị để tìm thấy sự an yên trong cảnh sắc làng quê.

Nguồn : guggenheim

Biên soạn và dịch : Bảo Long