Vì sao Tăng Phạm Chí luôn giữ được mức giá “đắt đỏ” trong bối cảnh Nghệ thuật Trung Quốc hiện đại?( Phần 2 )

( Tác phẩm *"Lucian Freud", 2011 của Tăng Phạm Chí tại Trung tâm Nghệ thuật Đương đại Ullens, Bắc Kinh )

Ở tuổi 52, thân hình vạm vỡ, tóc điểm bạc, Tăng Phạm Chí ngồi trên chiếc ghế da đỏ cũ trong xưởng vẽ, tay luôn cầm xì gà Cuba. Ông mặc giản dị với quần jeans và giày thể thao, khoác thêm áo dạ đen. Xưởng vẽ nằm trong một khu nghệ sĩ gần trung tâm, nơi các trợ lý đang làm việc bận rộn — một không gian sáng tạo tiêu biểu của thế hệ nghệ sĩ Nghệ thuật Trung Quốc hiện đại.

Ông đã bước vào giai đoạn tận hưởng cuộc sống. Một góc xưởng đặt bàn viết Hermès mặt da; không gian hai tầng trưng bày bộ sưu tập nghệ thuật phong phú. Bên ngoài là khu vườn được chăm chút kỹ lưỡng, với cây xanh, hai tác phẩm điêu khắc thép của Harry Bertoia và một hồ cá lớn.

Ông xuất thân từ Vũ Hán, thành phố công nghiệp bên sông Trường Giang. Khi còn là sinh viên nghèo, ông đã gây chú ý nhờ sự nổi loạn với chuẩn mực hiện thực xã hội chủ nghĩa.

“Quản lý thư viện từng nói nếu muốn xem sách tranh tốt hơn, tôi nên đến Chiết Giang,” ông nhớ lại. Tại đó, ông khám phá Max Beckmann và sau này yêu thích Willem de Kooning, những ảnh hưởng phương Tây góp phần định hình ngôn ngữ biểu đạt của Nghệ thuật Trung Quốc hiện đại.

Đến năm thứ ba đại học, ông đã hoàn thành 45 tác phẩm. Dù không theo phong cách chính thống, giảng viên Bì Đạo Kiên vẫn khuyến khích ông tổ chức triển lãm cá nhân.

Ông vẽ những con người thất thế, những hình ảnh đời sống thô ráp, một hướng đi phản ánh rõ nét tinh thần hiện thực mới của Nghệ thuật Trung Quốc hiện đại.

Tuy nhiên, triển lãm sớm bị đóng cửa sau khi bị giới chức chất vấn về “ý nghĩa chính trị”. Chỉ sinh viên nghệ thuật được phép vào xem.

Không bị khuất phục, ông tiếp tục sáng tác những loạt tranh chân thực hơn: từ bệnh viện công đến lò mổ. những không gian khắc nghiệt của đời sống đô thị Trung Quốc, thường xuyên xuất hiện trong Nghệ thuật Trung Quốc hiện đại như một cách phản chiếu xã hội.

Phong cách táo bạo của ông gây ấn tượng với nhà phê bình Lật Hiến Đình, người sau đó giúp ông chuyển tới Bắc Kinh,  trung tâm năng động của Nghệ thuật Trung Quốc hiện đại.

Tại đây, ông chọn sống trong khu ngoại giao cao cấp, một quyết định mang tính chiến lược giữa bối cảnh xã hội biến động sau sự kiện Thiên An Môn 1989.

Trong giai đoạn này, ông phát triển loạt tranh chân dung người đeo mặt nạ, biểu tượng cho sự che giấu cảm xúc dưới áp lực xã hội đồng thời trở thành dấu ấn đặc trưng và đóng góp quan trọng cho ngôn ngữ thị giác của Nghệ thuật Trung Quốc hiện đại.

Danh tiếng lan rộng. Năm 1993, ông triển lãm tại Hồng Kông. Năm 1998, Karen Smith  giới thiệu ông với Lorenz Helbling ,người sau này trở thành đại diện chính của ông.

Một bức tranh từng bán 16.000 USD đã đạt 9,7 triệu USD sau 10 năm, đưa ông trở thành nghệ sĩ Trung Quốc đắt giá nhất — biểu tượng thương mại hiếm hoi của Nghệ thuật Trung Quốc hiện đại trên thị trường toàn cầu.

Bước ngoặt lớn đến khi ông gặp François Pinault. Dù suýt lỡ hẹn, ông vẫn bán được hai bức tranh thay vì một. Pinault sau đó trưng bày tác phẩm của ông tại các cung điện ở Venice, và sở hữu một bức chân dung của Lucian Freud mà Tăng Phạm Chí đặc biệt yêu thích.

Sau nhiều lần từ chối, cuối cùng Pinault mới đồng ý cho mượn tác phẩm này sang Bắc Kinh triển lãm, một minh chứng cho vị thế ngày càng vững chắc của Tăng Phạm Chí trong hệ sinh thái toàn cầu của Nghệ thuật Trung Quốc hiện đại.

“Họ phải phong tỏa cả con đường ở London, rồi dùng cần cẩu đưa bức tranh ra khỏi cửa sổ,” ông nói.

Nguồn : nytimes

Biên soạn và dịch : Bảo Long