Neo Supports/Surfaces: Tuyên ngôn cho chủ nghĩa hiện thực vật chất trong nghệ thuật thế kỷ 21 (Phần 1)

Claude Viallat - Solo Show at Galerie Ceysson Bénétière, 2023

Trong bản đồ lịch sử nghệ thuật, các phong trào thường có điểm khởi đầu rõ ràng và kết thúc tương đối xác định. Chúng bùng nổ, suy tàn rồi dần trở thành tư liệu lưu trữ trong bảo tàng. Tuy nhiên, Supports/Surfaces—ra đời năm 1966—là một ngoại lệ hiếm hoi không chịu biến mất.

Ban đầu, phong trào này gắn liền với tinh thần chính trị cấp tiến của biến động tháng 5 năm 1968 tại Pháp, nhưng rồi cũng tan rã bởi những xung đột nội bộ giữa các khuynh hướng Maoist và Marxist. Dẫu vậy, di sản thực sự của Supports/Surfaces lại không nằm ở ý thức hệ, mà ở một khám phá mang tính bản thể: khi tách “giá đỡ” (khung) khỏi “bề mặt” (canvas), các nghệ sĩ đã phơi bày bản chất vật lý của hội họa. Họ chứng minh rằng tranh không phải là một “cửa sổ” mở ra ảo ảnh, mà là một vật thể hiện hữu trong thế giới thực.

Đến năm 2026, tư tưởng này dường như đang hồi sinh dưới một dạng thức mới mà giới phê bình có thể gọi là “Neo Supports/Surfaces”. Khi những nghệ sĩ sáng lập—nay đã ngoài 80, 90 tuổi—vẫn tiếp tục sáng tác, đồng thời một thế hệ mới xuất hiện, gạt bỏ yếu tố chính trị để tập trung hoàn toàn vào sức mạnh vật chất của hội họa. Đây không còn là lịch sử, mà là một dòng chảy sống động nối liền sự phá vỡ triệt để của thập niên 1960 với nhu cầu tìm kiếm “chân lý vật chất” trong nghệ thuật đương đại.

Nguồn: ideelart

Xem thêm: Phần 2

Biên dịch và soạn : Tú Uyên