Kazuo Shiraga và Gutai – phong trào nghệ thuật cấp tiến làm rung chuyển Nhật Bản ( Phần 2 )

( Chiyu Uemae (1920-2018), Untitled, 1957 )

Những thử nghiệm táo bạo của các nghệ sĩ Gutai

Không chỉ Shiraga, các thành viên khác của Gutai cũng không ngừng phá vỡ giới hạn nghệ thuật:

- Saburo Murakami lao xuyên qua những tấm giấy lớn như một hành động phá vỡ không gian vật chất
- Atsuko Tanaka sử dụng chuông và bóng đèn trong các màn trình diễn mang tính sân khấu
- Chiyu Uemae sáng tạo điêu khắc từ mùn cưa

Những thực hành này cho thấy cách các họa sĩ trừu tượng Gutai không chỉ dừng lại ở hội họa mà còn mở rộng  nghệ thuật trừu tượng sang trải nghiệm không gian, cơ thể và thời gian.

Kết nối với Art Informel và mở rộng quốc tế

Cuối thập niên 1950, Yoshihara định hướng nhóm theo Art Informel — một phong cách trừu tượng giàu tính cử chỉ và ngẫu hứng, được cổ vũ bởi nhà phê bình Pháp Michel Tapié.

Từ 1962 đến 1972, Gutai phát triển lên khoảng 50 thành viên và thành lập không gian trưng bày Gutai Pinacotheca tại Osaka. Nơi đây không chỉ giới thiệu nghệ thuật trừu tượng của nhóm mà còn mời các nghệ sĩ quốc tế như Lucio Fontana, Giuseppe Capogrossi và Sam Francis.

Không gian này cũng thu hút những tên tuổi lớn như Jasper Johns, Robert Rauschenberg, nhà soạn nhạc John Cage và nhà phê bình Lawrence Alloway — góp phần đưa các họa sĩ trừu tượng Nhật Bản vào mạng lưới toàn cầu.

Nghệ thuật đa phương tiện và những ý tưởng đột phá

Trong thập niên 1960, Gutai chuyển hướng sang nghệ thuật đa phương tiện. Họ tạo ra những dự án mang tính tương tác như lắp đặt máy bán hàng tự động bán tác phẩm nghệ thuật, biến người xem thành người tham gia cũng như thử nghiệm với vật liệu công nghiệp và tự nhiên như ánh sáng điện, cellophane, khói và nước

Những thử nghiệm này tiếp tục mở rộng định nghĩa của trừu tượng, biến  nghệ thuật trừu tượng thành trải nghiệm sống động thay vì chỉ là hình ảnh trên toan.

Đỉnh cao và sự kết thúc

Thành tựu lớn nhất của Gutai là khi tham gia Expo Osaka 1970. Tại đây, họ trình diễn những màn nghệ thuật ngoạn mục như người bay trên bóng bay khổng lồ hay xe cứu hỏa phun bong bóng.

Tuy nhiên, chính sự kiện này cũng báo hiệu sự tan rã. Nhiều nghệ sĩ rời nhóm, số khác mất phương hướng. Sau khi Yoshihara qua đời, phong trào chính thức kết thúc vào năm 1972.

Di sản và ảnh hưởng lâu dài

Dù từng bị lãng quên suốt 40 năm bên ngoài Nhật Bản, ngày nay Gutai được công nhận là một trong những phong trào tiên phong quan trọng nhất của nghệ thuật hiện đại.

Trong giai đoạn đầu, họ dự báo các xu hướng như Arte Povera và Fluxus. Ở giai đoạn sau, họ mở đường cho nghệ thuật ý niệm, đặc biệt là nhóm Zero tại châu Âu.

Các họa sĩ trừu tượng Gutai đã xây dựng một di sản bền vững, nơi tranh nghệ thuật trừu tượng không còn bị giới hạn trong khung vẽ mà trở thành sự kết nối giữa cơ thể, không gian và thời gian — một bước tiến quan trọng trong lịch sử trừu tượng toàn cầu

Nguồn : christies

Biên soạn và dịch : Bảo Long